olgelingen!
DAAR GAAN WE DAN! Turkije!
Onze eerste bestemming is Ephese, 1000 voor Christus gebouwd door onze oude Griekse vrienden en rond 100 voor Christus werd het een van de meest belangrijkste steden van het Romeinse rijk. Ja die gekke Grieken en Romeinen hebben overal hun sporen nagelaten, en die sporen schijnen hier het best bewaard gebleven. Het is een UNESCO World Heritage, oftewel, een toeristische hel - dus we besluiten vroeg te vertrekken.
Om half 9 staan we als eerste op de parkeerplaats, kijk daar word je vrolijk van! Een aardige vent nodigt ons uit voor Turkse appelthee, hij is ook nog eens de coördinator van de busjes die naar de hoofdingang, boven aan de berg rijden. Hiephoi! Nadat hij de thee, die mierzoet is, aan ons probeert te verslijten stopt er opeens een auto voor onze neus. ‘Your ride is here…’ Uh… oke, dit is een auto en geen busje.. We stappen in en 10 minuten later slaan we ons voor de kop. It’s a trap!!! We stoppen voor een gigantische, kitscherige hal die vol hangt met zelfgewoven tapijten. De tl-verlichting springt knipperend tot leven en we zien dat er ook superkitscherige juwelen worden verkocht die zogenaamd van goud en zilver zijn. FAAAAAAK!!!
aar we blijven beleefd, vragen wat door, kijken wat rond en al zwaaiend en lachend lopen we stapvoets achteruit naar de uitgang. We stappen weer in de auto van onze grote vriend die ons netjes afzet bij de ingang maar wel precies voor het snuisterijen winkeltje van zijn vriend die ons een boekje over Ephese en een fles water probeert te verkopen. Maar ons krijg je niet gek, we zijn voorzien van water en hebben geen boekje nodig WANT… wij hebben Rick. Rick Stevens. Onze audiotour-held, die ons door heel Athene heeft geleid, ons door de puinhopen van de ruïnes heeft leren kijken en zo de Griekse oudheid weer tot leven bracht. Deze beste man heeft ook een tour in Ephese! Dus laat ons jullie gids zijn en iets meer vertellen over Ephese, de een-na-grootste stad uit het Romeinse rijk, waar Julius Ceasar, Cleopatra, St. John en de heilige Maria nog hebben rondgelopen! Da’s ech!
n de hoogtijdagen van het Romeinse rijk was Ephese een metropool waar zo’n 250.000 mensen woonden. Op Rome na, de grootste stad uit het Romeinse rijk. En de Romeinen konden me een partijtje bouwen! Er liep een straat van bovenaan de heuvel naar beneden. Langs deze straat vond je verschillende tempels, badhuizen (hamams), publieke toiletten, winkels en de woningen van welgestelden, zeg maar de Grachtengordel van toen. Badhuizen? Ja mensen, die gekke Romeinen hadden van klei gemaakte waterpijpen aangelegd die van boven aan de heuvel naar beneden liepen en zo de badhuizen, fonteinen en huizen van de welgestelden voorzagen van water. Sick!
e fonteinen werden door de mensen gebruikt om drinkwater te halen. De badhuizen werden door iedereen bezocht, de entree was zo laag dat veel mensen er dagelijks gebruik van maakten. En vergis je niet, dit waren ingenieuze gebouwen, met dubbele muren ontworpen zodat de hitte en stoom beter bleven hangen, waardoor het eerste ‘Turkse’ stoombad een feit was. Dan de publieke toiletten, en met publiek bedoel ik ook echt publiek, want je zat zo met twintig man naast elkaar te kakken. Die kak viel dan onder je in een goot waar eveneens water doorheen stroomde zodat de boel netjes wegspoelde. Tussen de benen werd een extra uitsparing weggehakt zodat je daar een stok met borstel kon steken om de billetjes weer fris te krijgen. Kijk daar is over nagedacht!
e gaan de ruïnes in van de elitewoningen. What. The. Fak. Als wij aan de Romeinen denken dan denken we aan de witte, marmeren pilaren met witte marmeren vloeren en witte marmeren daken. FOUT! De redenatie is logisch omdat dat hetgeen is wat er nog is overgebleven na 2500 jaar aan aardbevingen en oorlogen. Om de een of andere reden is Ephese enorm goed geconserveerd gebleven waardoor je de prachtige mozaïeken nog in de vloeren ziet liggen, je ziet dat de muren met gips belegd waren en werden voorzien van prachtige muurschilderingen. Niet wit, maar kleurrijk! Deze mensen hebben in enorme weelde geleefd. Ze hadden hun eigen toiletten, stromend water, eigen badhuis, tempels en kamers om 20 families te huisvesten. En stuk voor stuk gedecoreerd tot op het bot.
uiten is het ondertussen ook lekker druk geworden. We waden ons door de selfie-schietende pipo’s die worden voortgedreven door hun gidsen. Een Japanse gids staat zijn schaapjes toe te spreken alsof ze ieder moment Pearl Harbour gaan aanvallen. Vol volume en lekker staccato schreeuwen naar je plukje paraplu’s, heerlijk! Oh en dan de volwassen mannen die hun kinderen aan de kant douwen om zelf even op de foto te kunnen en de ongemakkelijk poses die daarbij komen kijken. Mijn god, en dat noemen we dan de ‘Westerse Beschaving’. De Grieken en Romeinen lachen ons vierkant uit in hun graf.
ant onze werelden verschilden niet zoveel van elkaar, het enige wat zij misten was onze technologie. Geen mobieltjes, geen laptops, geen email, geen tv maar wel syfilis… I’ll take it! En doordat ze al die afleiding niet hadden, besteden ze hun tijd aan hogere geneugten des levens; het theater! Er waren er twee. Eentje was binnen de stadsmuren, het Odeon. Daar paste zo’n 450 mensen en werd elke donderdagochtend als vergaderzaal gebruikt door welvarende kooplui en politici. Het tweede, het amfitheather, stond aan de rand van de stad. Er kon 25000 man en vrouw in dit amfitheater en was daarmee de grootste in het Romeinse rijk!! Er was bij wet bepaald dat een theater 10 procent van het aantal inwoners moest kunnen huisvesten. Zo weten we dus dat er 250.000 mensen in Ephese hebben gewoond! Niiiiiiice!
e akoestiek is zo fenomenaal dat microfoons overbodig zijn, zelfs als je helemaal bovenaan zit kun je alles perfect volgen. En wie denkt dat dit theater enkel voor gezapige toneelstukjes bedoeld was heeft het mis: hier werden gladiatoren op de proef gesteld tegen wilde beesten. Dat ging er zo ruig aan toe dat er een verhoogde muur is gebouwd om het bloed op te vangen. Joe! Tegenwoordig doen we daar niet meer aan omda da eg nie kan… Inderdaad, dat is zeker jammer! Maar het theater wordt nog wel gebruikt, zo traden Sting en Diana Ross hier ooit op, maar het optreden van Luciano Pavarotti, die zonder microfoon zong, schijnt fenomenaal te zijn geweest. Ik krijg al kippenvel bij de gedachte!
n dan is er de bibliotheek, de derde grootste van het Romeinse rijk en ongelofelijk goed bewaard gebleven (de buitenkant dan). Ook dit gebouw is met een dubbele muur gebouwd. De lucht tussen de muren bleef koel en door gaten in de binnenste muur te maken, ontstond het eerste airconditioningssysteem. Niet voor de mensen, maar voor de boeken! Oh en nogmaals, we zien nu een wit gebouw, maar deze kolos was voorzien van decoraties en kleur! Zelfs de standbeelden waren ‘ingekleurd’ en kwamen zo helemaal tot leven! Vettttttt.
n zo kan ik nog uuuuuren doorpraten. Over de straatverlichting die de brede toegangsweg van de haven tot aan de Agora verlichtte. Over een soort winkelcentrum uit de oudheid, waar grote marmeren platen liggen die aangaven wat er in de winkels werd verkocht zodat de internationale bezoekers het ook begrepen. Over de rijtuigvrije winkelstraat (alleen toegankelijk voor voetgangers – de Kalverstraat avant la lettre). Stel je voor dat je aankomt met de boot in de havenstad Ephese, en je loopt over Harbour road. Vergelijk het met ‘The Strip’ in Las Vegas: overal lichtjes (50 maar goed he als je niks gewend bent, nondeju), om je heen winkeltjes die goederen van over de hele wereld verkopen, mensen die rond flaneren, politici die hun boodschap verkondigen, hey daar loopt Julius hand in hand met Cleopatra, mensen die geld met je willen wisselen, dronkaards, hoeren, gokkers, slavenhandelaren en zelfs toeristen! Mirte en ik hebben een nieuw doel: bouw een tijdmachine!
ant aan alles komt een eind, zo ook aan Ephesus. In het jaar 263 wordt de stad aangevallen door een horde barbaren die de hele boel in puin en as achterlaten. Toen het Romeinse rijk ten val kwam, werd Ephese onderdeel van het Byzantijnse rijk, het overblijfsel van het Romeinse rijk met als hoofdstad Constantinopel (het huidige Istanboel). Maar nadat de zee langzaam verziltte en zich terugtrok was er geen redden meer aan. Ephese, ooit een havenstad, ligt nu zo’n 14 kilometer van de zee vandaan. De rijkdommen vervaagden en werden door aardbevingen bedolven onder meters aan zand en rommel om pas in 1860 weer ontdekt te worden door Duitse en Engelse archeologen. Had ik al gezegd hoe vet het was?
Tot zover mijn spreekbeurt over Ephese. Zijn er nog vragen?
Photo Album Ephese