olgelingen!
We laten de prachtige stad Isfahan achter ons, en het riedeltje herhaalt zich: boodschappen doen, diesel tanken, water vullen, slaapplek vinden, en zo tuffen we naar de volgende woestijn.
En ook in de woestijn herhaalt datzelfde riedeltje zich: we hopen een dagje lekker niks doen, Mirte merkt dat het lampje in de keuken ermee is opgehouden, ik ga op onderzoek uit, creëer kortsluiting, en die avond eten we in het donker… NONDEJUUU! Morgen weer een dag!
ervolgens ben ik de hele dag zoet met het fixen van de keukenlampjes. Met behulp van de Haagse Hulplijn weet ik ze direct aan te sluiten op de accu. Dat is het mooie van LED: in tegenstelling tot Tl-verlichting, heeft LED geen controlepaneel vol diodes nodig om te functioneren! Hiephoi! Maar ik loop de kantjes ervan af en tape de draadjes niet goed af waardoor het draadje van de minpool een kusje kan geven aan het draadje met de pluspool en zo de laatste zekering doet laten sterven. Ennnnn zo brengen we de volgende vier avonden door met hoofdlampjes op ons kop.
Maar daar stopt het riedeltje niet, want mensen, ik zit deze blog te schrijven en ik heb het gevoel dat we in herhaling beginnen te vallen. Wanneer het abnormale, het normale begint te worden, hoe kun je als schrijver je publiek dan nog vermaken?! Ik kan jullie nu vertellen hoe de politie ons weer hoofdschuddend van verbazing bezocht in de woestijn, hoe het gaspedaal opeens afbrak toen we op de snelweg reden, hoe we die vervolgens met Tie Wraps provisorisch hebben gefixt, hoe we in de woestijn vast kwamen te zitten in een klein stukje mul zand en hoe we vervolgens gered zijn door een tourgroep die toevallig voorbij reed, hoe we samen met hen hebben gesandboard, de zonsondergang hebben bekeken en een 4x4 truck uit het zand hebben opgetild, hoe we de dieselinjectoren langs de snelweg hebben ontlucht, hoe een trucker stopte en ik mijn handen kon wassen bij zijn truck, MAAR INDERDAAD het is alsof je het al een keer hebt gelezen: het abnormale is normaal geworden.
n tóch… lieve mensen, krijgen we het weer voor elkaar om ons in een prachtig avontuur te storten. Ditmaal geen overstromingen, zandbak-avonturen of politieagenten met machinepistolen… Neen, niets van dat alles, dit keer is het een bijzondere ontmoeting, een historische ontmoeting! En een historische ontmoeting kan niet zonder context dus voordat we beginnen, allemaal even GOED opletten, telefoons WEG, (tenzij je dit op je telefoon leest uiteraard), rechtop zitten en snaveltjes TOE. Daar gaan we:
elkom. In deze uitzending van Teleac SchoolTV behandelen we de Qashqai; Nissan Jeep of Nomadisch Volk? De Qashqai is een Turks volk! Turks? Huh? Komen ze uit Turkije? Nee, het Turkse volk, ook wel Turkmenen genoemd komt oorspronkelijk uit een streek in Siberië.
In Noordwest Iran verbaasden we ons er al over dat veel Iraniërs heel trots zeiden: ‘We are Turkish!’ Huh? We zijn toch ECHT de Iraanse grens overgegaan, ben je dan niet Iraans? Maar na het betere Googlewerk wordt het al snel duidelijk: met Turks wordt niet bedoeld dat ze uit Turkije komen, maar dat ze tot het Turkmeense volk behoren. In de afgelopen 2000 jaar wisten de Turkmenen zich te verspreiden in grote gebieden van Eurazië; van de Balkan tot midden-China, en van de Laptevzee ten noorden van Siberië tot aan Iran en Irak. Hey! Daar zijn wij! In Iran dan, van de Laptevzee heb ik ook nog nooit gehoord…
Verreweg de meeste Turkmenen wonen in een van de zeven ‘Turkse republieken’: Turkije, Azerbeidzjan, Turkmenistan, Oezbekistan, Kazachstan, Kirgizië en Turks Cyprus. Daarnaast wonen nog eens grote populaties Turkstaligen in Rusland, China, Iran en de Europese Unie. Dit nomadisch volk is dus lekker aan de wandel geslagen! De verschillende talen die ze spreken liggen zo dicht tegen elkaar dat linguïsten spreken over verschillende dialecten in plaats van verschillende talen, en dat is op zijn minst verrassend te noemen want sommige stammen zitten honderden kilometers van elkaar verspreid. Weh zéétie? Kekt n’s oftie kekt en alstie kekt nie kekken! Dat begrijpen wij Nederlanders ook allemaal ‘fnie dan?
eze Turkmenen mixten zich met de wilde Hunnen die Europa terroriseerden én met het leger van de Mongoolse Djengis Khan die eens de halve wereld overheerste. En weer andere Turkmenen sloten zich in de 10e eeuw aan bij de Arabische en Perzische legers, waar ze zich bekeerden tot het Islamitische geloof. Vervolgens dachten ze: jaaa later, waarom zouden we nog naar jullie luisteren? Ze maakten hun Perzische en Arabische bazen een kopje kleiner en vormden verschillende dynastieën, waaronder de Seltjoeken en de Mammelukken, en uit deze dynastieën ontstaat het latere Ottomaanse Rijk (Turkije)! #winning
Tegen die tijd is het al lang geen homogene groep meer. De stammen verbasteren zich, vervormen zich, mixen met anderen en geven zichzelf andere namen. Ennn pen en papier bij de hand want daar komen ze: de Altaj, Azerbeidzjanen, Balkaren, Basjkieren, Chakassen, Dolganen, Gagaoezen, Jakoeten, Jorukken, Koemanen, Karatsjajs, Karakalpakken, OPLETTEN!!! DIT KOMT TERUG IN DE TOETS!!! Karapapaken, Karatsjaj, Kazachen, Kirgiezen, Krimkaraiten, Krim-Tartaren, Kritsjajakken, Koemukken, Nogajs, Oeigoeren, Oezbeken, Oguzen, Siberishe Tartaren, Tofalaren, Tsjoelyms, Tsjoevasjen, Turken, en… QASHQAI! Heeeuj!
Vandaag de dag leven er nog zo’n 400.000 Qashqai in het zuiden van Iran. Het is een sterk en trots volk dat zich weigert aan te passen aan de gebruiken en tradities van het moderne Iran. Ze leven samen met hun kuddes schapen en geiten in het onherbergzame Zaragos gebergte waar wij toevallig met ons Olly doorheen scheuren ahum… over steile bergkliffen kruipen, besneeuwde bergtoppen trotseren en verbluffende vergezichten vastleggen. En terwijl we omhoog kruipen leest Mirte verder op het internet:
Twee keer per jaar pakken de Qashqai de hele boedel in. In de winter verlaten ze de besneeuwde bergtoppen en trekken naar Feruzabad, dat ligt ten Zuiden van Shiraz, daar is het klimaat een stuk aangenamer. En in de zomer wordt het zo stervens warm dat ze weer terugkeren naar diezelfde bergen, een tocht van zo’n 480 kilometer! Joe! Die migratie vond vroeger plaats met behulp van ezeltjes en kamelen, tegenwoordig laden ze hele boel in een pickup truck of gigantische trailer. Tsja, je afsluiten van de maatschappij wil niet zeggen dat je je een hernia hoeft te lopen!
Goed, lang verhaal nog langer: je raadt het al, DAAR IN DE VERTE SPOTTEN WE DE EERSTE TENTJES!! Potnondedrie! Zou het dan echt? De Qashqai? Wat denk je zelf? Dat ik een heel verhaal op papier zet over dit volk en dat we ze dan NIET tegen komen? Tuurlijk wel! En we beginnen te fantaseren; ik roep vol overmoed dat ik graag een jaar bij ze zou willen wonen om te ervaren hoe dat nou is, je kuddes hoeden, rondtrekken, back to basics, ik zie het helemaal gebeuren!
e nomaden die we tegenkomen zijn zich duidelijk aan het voorbereiden op hun grote tocht naar het Zuiden. De eerste sneeuw is vannacht gevallen, tijd om de boel in te pakken! We stoppen bij een groepje mensen dat druk bezig is om alle geiten en schapen in de dubbeldeksdiervervoertruckert te laden! Voorzichtig, alsof we een stel wilden benaderen, lopen we op ze af. Twee ontzettend blije gezichten komen op ons afgerend, willen gelijk op de foto en sommeren me om vooral meer foto’s te maken. We knopen een kort gesprekje aan en dat gaat als volgt: Salaam! Salaam! Goebi? Goebi! You go Shiraz? Hij knikt hevig, wijst naar zichzelf en maakt een gebaar alsof hij een groot stuur in zijn handen heeft! Ah, hij gaat deze geitjes vervoeren. ‘Qashqai?’ Vraag ik hem… ‘QASHQAI!!’ roept hij en laat z’n spierballen zien. We lachen hartelijk, hij vraagt ons of hij ons een kopje thee kan aanbieden. Nou, het is koud en regenachtig dus ja lekker!… Hij kijkt me verschrikt aan… Oh kut… Tarof… ik had twee keer nee moeten zeggen en hij had het me geen derde keer gevraagd… kut! Mirte komt snel tussenbeide en zegt snel ‘No thank you!’ De jongens halen opgelucht adem en haasten zich terug naar hun familie die met stokken die klote beesten de trailer in proberen te meppen! In totaal verplaatst de hele Qashqai-tribe zo’n zeven miljoen beestjes! Nondepie, er wordt momenteel dus redelijk wat afgemept!
En zo zien we langs de route nog meer schmutzige kampementjes, volgeladen blauwe pickup trucks die af en aan rijden en mannen die hun geitjes voortdrijven. Pfoeh… de werkelijkheid is toch even net iets anders. Het rooskleurige beeld van de nomaden is door de regen, modder en kou toch redelijk weggevaagd… Ik had het eerlijk gezegd na 20 minuten wel gezien… niet dat de mensen, hun tradities en manier van leven niet interessant zijn, maar ik ben wel tot de conclusie gekomen dat een jaar met ze optrekken misschien wat lang is… maandje dan? Misschien een week!
ee je moet geen mietje zijn voor dit leven, en geloof me, als je denkt dat je het aan zou kunnen, no fucking way! Je zou kneiter gek worden. Waarom zij het wel aankunnen? Luister en huiver: de legende van de Qashqai worden al eeuwenlang van vader op zoon doorverteld tijdens kampvuurrituelen. Hun naam is ofwel afgeleid van het woord Kashgar, wat ‘Paard met Witte Ster op het Voorhoofd’ betekent, ofwel van een woord dat vluchteling betekent. Maar daarmee bedoelen ze niet dat ze op de vlucht sloegen!
De Qashaqi staan namelijk bekend als intens, krachtig en wreed. Ze vochten met het leger van Djengis Khan, dwaalden decennia lang door het Kaukasus gebergte, versloegen als enig nomadisch volk het leger van de Timurid, waar er op dat moment zo’n 17 miljoen van rondliepen (oftewel 5% van de totale weredbevolking), en werden tenslotte in de 16e eeuw door Shah Ismail naar het zuiden van Iran gehaald om de Portugese invasie een halt toe te roepen. Nadat ze de Portugezen hebben verslagen zijn ze nooit meer weg gegaan. Gaatie lekkah? Oh en tussen al dat vechten door maakten ze naam en faam met hun ongelofelijk gecompliceerde tapijten, die superzacht en vol van kleur zijn! Quote van Wiki: ‘Qashqai carpets are probably the most famous of all Persian tribal weavings.’ Joe!
De Iraanse Ayatollies schijten zeven kleuren stront als je alleen al de naam van deze bazen hardop uitspreekt, en terecht! Ze doen er dan ook alles aan om deze mensen te ‘cultiveren’. Ze maken het hen lastig om van gebied naar gebied te trekken en bieden ze goedkope stukjes grond aan waar ze zich permanent kunnen vestigen. Tegelijkertijd wordt het voor de Qashqai ook steeds lastiger om hun kinderen bij de tribe te houden, het moderne leven lonkt… En dat zien we duidelijk terug in het landschap: dorpjes met kale grijze muren, plukjes losstaande pijlers van beton, een spiksplinternieuwe garagedeur en veel bouwmaterialen - een dorp in aanbouw. Qashqai die het hebben opgegeven, of een nieuw bestaan zijn begonnen, maar net hoe je het bekijkt.
n dat nieuwe bestaan bestaat bijvoorbeeld uit het verbouwen van appels, heel veel appels! De blauwe trucks rijden hier af en aan met zakken vol met appels. De bomen hebben hun herfstkleuren aangenomen, de bergtoppen kleuren wit, het is een prachtige plek om te wonen. Maar kunnen ze hier aarden? Een Qashqai verwoordt het in een interview met de BBC als volgt: ‘Ik zou nooit in een huis met muren en een plafond kunnen leven. Ik zou er stikken, mezelf elke dag afvragen wat ik er in vredesnaam aan het doen ben en waarom ik er zou blijven. Ik zou me als een gevangenen voelen, alsof ik mijn voorvaderen heb verraden. Wij zijn Qashqai, wij zijn anders…’
En wij? Wij klimmen naar de toppen van het Zaragos gebergte. Op 3200 meter raakt de motor oververhit, we stoppen, wachten, koelen, rijden verder door de wolken, aanschouwen een prachtig uitzicht, hetzelfde, vertrouwde riedeltje en in gedachten trekken we mee met onze nomadische broeders; de Qashqai!
HOTO
ALBUM
QASHQAI