rinden!
Vorige week hebben we de Qashqai uitgebreid besproken, dus: tafeltjes uit elkaar, het is tijd voor de overhoring!
Vraag 1: is de Qashqai een nomadenvolk of Nissan uitvoering?
Vraag 2: noem de 30 Turkmeense stammen.
Vraag 3: hoeveel kilometer leggen de Qashqai per jaar gemiddeld af?
e hebben de Qashqai dus achter ons gelaten en komen aangereden bij de stad Bishapur (wat letterlijk stad van Shapur betekent). Inderdaad, nog nooit van gehoord, máár het schijnt imposant te zijn en dus het bezoeken waard! We kopen onze kaartjes, lopen voorbij de slagboom en zien een deuropening, kan niet missen, LET’S GO!
Oke, oke, veel puin, juist, oke. En veel bulten met diepe schachten, zijn dit huisjes geweest? Waterputten? Waar de FAK kijken we naar?! Bishapur moet een voor die tijd gigantische stad zijn geweest, naar verluidt hebben hier tussen de 50 en 80 duizend mensen gewoond. Oke, oke, interessant, maar we zien HE-LE-MAAL NIKSSS!!!
eleurgesteld keren we om. Oh wacht, daar lijkt een muurtje overeind te staan, wow, dit is geen muurtje, dit is een MUUR! Maar dan 3 meter onder de grond! De volgelingen die hebben opgelet, weten uit onze Ephese blog dat ook Ephese door eeuwen van verwaarlozing onder meters aan aarde is verdwenen. Die bulten met diepen schachten waren dus waarschijnlijk woningen, alleen zijn deze nog niet uitgegraven. Dat zal ook niet gebeuren want deze huizen behoorden tot het gepeupel, en dat boeit NIEMAND WAT! Ja toch?
We laten de probleemwijken achter ons en duiken het coole gedeelte in, de Hamptons avant la lettre. Wat valt op? De muren zijn hoog en de straten zijn smal, erg smal, het voelt als een claustrofobisch doolhof. Onze fantasie slaat op hol; 1800 jaar geleden liepen hier mensen rond, hingen er fakkels aan de muren om de boel te verlichten, mannen met zwaarden die de wacht hielden, vrouwen met kruiken vol water onder de arm, of misschien op het hoofd? Een beschaving! Het is makkelijk te denken dat alles super kut geregeld was 1800 jaar geleden, maar dat is onzin.
Zo zijn de architecten van deze stad met voorbedachte rade te werk gegaan. De stad is precies tussen de rivier de Karun, die langs de westzijde van de stad loopt, en de oostelijke Chogan bergkam ingebouwd. Erg handig want zo heb je enkel nog het noorden en zuiden te verdedigen tegen indringers en heb je tegelijkertijd genoeg water voor je stad! In het noorden bouwde ze een muur van 13 meter hoog, met om de 8 meter een toren. Oke prima, dan vallen we toch gewoon via het oosten binnen? HELAAS PEANUTBUTTER! Daar hebben ze een gracht gebouwd, 34 meter breed, 2416 meter lang, 7 meter 30 diep, wie heeft zijn zwemdiploma A, B en C? Niemand? Sta je dan met je Romeinse leger, succes!
ke de Romeinen hebben nooit bij deze stad gevochten, die gevechten vonden plaats in Mesopotamië, Armenië en Syrië! Ja ik zei toch, die Shapur is geen mietje! Hij veroverde een gigantisch rijk, en daarbij hoort een grote stad. En bij een grote stad hoort een grote dam, de Shushtar, die ervoor zorgde dat de stad ook in de zomer genoeg water in voorraad had. Die liet hij bouwen door gevangengenomen Romeinse soldaten. Kut voor ze, maar Valerianus, hun Romeinse keizer, had het nog net een tandje kutter. Valerianus kwam levend in de handen van Shapur terecht en werd maandenlang vernederd om vervolgens afgeslacht en opgezet te worden ter decoratie van Shapur’s paleis. Morguh!
Shapur had dan wel een flinke fitty met de Romeinen maar hij had ook respect voor ze, hoe weten we dat? Nou, alle Perzische steden uit die tijd, zoals Firuzabad en Darab, werden via een cirkelvormig plan gebouwd maar niet Bishapur! Bishapur is via een Romeins patroon gebouwd, twee hoofdwegen die elkaar in het midden van de stad kruisen. De straten daartussen zijn horizontaal en verticaal aangelegd via een strak geometrisch rooster, zoals bijvoorbeeld New York, of de Reeshof in Tilburg (moet je ooit geweest zijn). Na Bishapur is er nooit meer een stad via dit patroon gebouwd in Iran! Nondep………..
En dan het geloof, ook erg frappant, ze geloofde namelijk heilig in de disco en MoTown legends Earth Wind and Fire… and Water… oh wacht ik lees hier dat dit de vier elementen van het leven zijn… ah ok, makes sense. De dominante godsdienst uit die tijd was het Zoroastrisme, een van de oudste religies ter wereld, die tot op de dag van vandaag nog aanhangers kent. God, Allah, Yaweh, later gasten, dit geloof was er al lang voordat jullie werden verzonnen! En van 600 voor en 700 na Christus was dit hét officiële geloof van het gebied dat we nu Iran noemen. Oke, en waar geloven we dan in? Het is een dualistisch geloof, waarin de kosmos en de mens ingeklemd zitten tussen het goede en het kwade: de duisternis en het licht. Aan de mens de keus… kies je voor het goede dan steunt je de schepper van de kosmos, Ahura Mazda, en zuiver je zo de aarde. Doe je dat niet dan steun je Angra Mainyu, de kwade geest! Beide goden scheppen een scala aan geestelijke wezens die vervolgens constant met elkaar in strijd zijn, als dat geen mooie verhalen oplevert!
Anahita is een van die wezens, zij is de godin van het water. De Grieken vergelijken haar of gebruikte haar ter inspiratie voor hun godin Artemis. Shapur bouwde een prachtige tempel voor haar die vandaag de dag nog goed overeind staat, vooral omdat hij deze 6 meter in de grond liet bouwen. De tempel heeft een vierkante vorm van 14 bij 14 meter, vroeger zat er ook nog een dak op. In het midden van de tempel zat water, water dat met behulp van de dam en ingenieuze irrigatie zo de tempel in werd ingeleid. Hier werden aanhangers van het Zoroastrisme gewassen voordat ze naar de vuurtempel gingen… of misschien nadat ze bij de vuurtempel waren geweest, we weten het niet mensen! Maar stel je eens voor... meer dan 1800 jaar geleden, liepen er mensen van deze trap af om zich te wassen in het heilige water... bizar idee toch? Over 1500 jaar lopen er mensen zo door onze kerken, zich afvragend waarom een kerk in de vorm van een kruis is gebouwd, hetzelfde kruis als waar de zoon van hun god aan was gestorven, wat waren dit voor barbaarse gekken?
oed, de vuurtempel is dus verbonden met de watertempel. Deze vuurtempel heeft ook de vorm van een kruis, een gigantisch kruis, een 781 vierkante meter groot kruis! En daar werden de vuurceremonies gehouden. Volgens het geloof kon met het pure, witte as van het magische vuur gereinigd en dus puur worden omdat het as puur is. Wel blijven opletten he! Ik krijg het idee dat ze daarna naar de watertempel gingen, want dat zal me een rotzooitje zijn geworden. Als je helemaal onder het as zit kom je onze bus in ieder geval niet in! Dan weet je dat.
Geloof, check! Cultuur much? Oh jazeker! Naast de vuurtempel was een mozaïekplein gebouwd, 34 bij 20 meter groot, omzoomd met pilaren. En tussen die pilaren waren gigantische mozaïeken muurwerken gemetseld waarop vogels met planten in hun bek te zien waren, engelen, portretten van mannen en vrouwen en magiërs. De vloer was belegd met grote zwarte marmeren tegels, en in die vloer zaten ook weer enkele mozaïeken. Denk je eens in, al die prachtige kleuren fel afstekend tegen een zwarte marmeren vloer, nondepie! En dat 1800 jaar geleden, oke die mensen hadden ontzettend veel tijd over want toen had je nog geen Insta, Facebook of Whatsapp maar je moet ’t maar kunnen!
Anders nog wat? Ja nog een dingetje, of eigenlijk twee, want in de stad staan nog twee pilaren van 6.70 meter, precies in het midden van de stad met daarop een inscriptie waarop staat dat Bishapur de grootste stad der steden is! BOOM, IN YOUR FACE!
aar daar houdt het niet op lieve mensen, want ondanks dat je koning bent, ben je nog steeds sterfelijk. En als je dan sterft, dan wil je dat de mensen je blijven herinneren. Dus wat doe je dan? Juist, je bouwt een piramide, maar dat hadden de Egyptenaren al gedaan dus zocht en vond Shapur een gigantische grot in een vallei die naast de stad ligt. In die grot liet hij een 7 meter hoog standbeeld van zichzelf hakken uit een gevormde stalactiet of -miet, eentje die van het plafond tot aan de grond doorloopt. Daar, ergens in die grot, we weten niet waar, ligt hij waarschijnlijk begraven.
Zien is geloven dus de volgende dag trekken we de wandelschoentjes en bijbehorende Bever-outfit aan en sleuren onszelf de berg op. Gelukkig is het bewolkt anders hadden ze ons naast de koning kunnen leggen. Na een klim van ruim anderhalf uur denken we rustig bij te kunnen komen in deze grot, maar we zijn niet alleen. Wat blijkt? Deze grot wordt 24/7 bewaakt door twee mannetjes! Ze hebben een eigen container met twee bedden, een watertank, gasbrandertje en een zonnepaneel die ervoor zorgt dat de lampjes branden. That’s it!
Dus je kan het enthousiasme voorstellen waarmee we werden onthaald. Mirte schrikt zich rot, en grijpt naar haar hijaab, hoofddoek, die ze nooit draagt wanneer we in de natuur zijn. No. Noooo! Off! I’m Zoroast! Take it off! Relax! Hij spreekt gebrekkig Engels maar met zo’n enthousiasme dat je zelf ook enthousiast wordt! En daar is ook alle reden voor want het beeld is zeer indrukwekkend! Dus wat hebben ze gedaan? Ze hebben een stalactiet afgezaagd, op zijn kant gelegd en zijn gaan beeldhouwen. En dat deden ze met een enorm oog voor detail; van zijn oorlellen tot aan de sjaal die hij om z’n hoofd droeg, tot aan zijn zwaard en schoenen. Vervolgens hebben ze het gevaarte op rechtop gezet. Shapur heeft een hand uitdagend in zijn zij en de ander staat gebald in de zij, dat aangeeft dat hij zijn zwaard vasthoudt. En dit alles wordt ons uitgelegd door dit super enthousiaste mannetje dat uit elkaar barst van de energie en ons gelijk mee sleept naar de achterliggende grot!
e negeren die afzetting en bijbehorende bordjes waarop DANGER DANGER DANGER staat, geïllustreerd met een mannetje dat een ravijn invalt. Okeeee dan! Gewapend met een zaklamp en twee telefoonlampjes klauteren we naar beneden, waar nog meer relieken van Shapur liggen, geen idee waar die voor dienen; lost in translation. Maar het is wel spannend, grotten zijn in mijn beleving altijd enorm suf geweest; denk grotten van Han, volg het pad, handen binnen boord, boring! We staan in het pikkedonker en hij wijst naar rotspartijen, stalactieten en -mieten die miljoenen, wie weet miljarden jaren oud zijn!
a dit avontuur worden we getrakteerd op thee met vijgen, dadels, appeltjes, citroentjes en grantaatappel. Snel nog wat selfies en we kunnen weer verder. We laten de twee mannetjes achter bij hun geliefde koning, in de vallei die de Vallei der Koningen wordt genoemd. En net als Shapur zijn ook deze twee mannetje koningen, ze staan wild zwaaiend aan de rand en houden pas op met zwaaien als wij al lang uit beeld zijn vertrokken. Prachtig…
HOTO
ALBUM
BISHAPUR