ey-o-ey-o!
Olly is opgelapt, Mr. Tin is onze beste vriend, dus geen gezeik, tijd om Myanmar te ontdekken! En een ding wordt ons al heel snel duidelijk: deze mensen zijn fan van onzen Buddha! Nice! Daar weten we na onze 10 daagse Vipassana meditatie crash course alles van! Sterker nog, Goenka, de teacher van Vipassana, is geboren in Myanmar. Wow, dus deze mensen zijn de hele dag aan het mediteren, totaal los van enige vorm van aanbidding of rituele nonsens. Gewoon ogen dicht, focus op het lichaam, op je eigen ik, je zijn, het hier, het nu, geen gelul!
FOUT! We schrokken ons helemaal rot joh. Het hele land staat vol met stuppa’s, pagoda’s, kloosters en Buddhabeelden. Die beelden komen grofweg in drie smaken: standing Buddha, reclining Buddha en sitting Buddha. De een nog groter dan de ander. Daarbij gaat kwantiteit duidelijk over kwaliteit. Hoe meer hoe beter. Er is een tempel waar maar liefst 500.000 Buddhabeeldjes zijn te vinden, oké ze zijn erg klein maar ze zijn er wel!
at is een stuppa? Dat is een tempel in de vorm van een omgekeerde lotus bloem, een soort belvormige tempel waar je niet in kan. Een pagoda lijkt qua vorm erg op een stuppa, maar daar kun je dus wel naar binnen. Klein verschil, groot plezier! In die pagoda’s vindt men vervolgens gigantische Buddha-beelden, echt ENORM! Ze hebben een gouden kleur en omdat goud niet genoeg glimt, hebben ze beelden behangen met knipperende LED-lampjes. Kitch to the max!
Oke, maar wat gebeurt daar dan? Komen de mensen hier dan mediteren? Nou, nee niet echt. Ja, sommigen zie je in kleermakerszit mediteren maar de overgrote meerderheid gaat vol op de knieën, handjes braaf tegen elkaar, neusje tegen de grond en bidden maar! Doet u gezellig mee? Doe de handjes tegen elkaar, strek de armen hoog de lucht in, haal ze terug naar uw gezicht en buig nu zo ver u kunt voorover. Herhaal dit zo’n driehonderd keer en u kunt er weer tegenaan voor vandaag. Maar vergeet niet een donatie te maken in een van de tientallen donatieboxen.
p elke donatiebox staat geschreven waar je je geld aan doneert. Dat kan zijn voor het onderhoud van de vloer, de beelden, het schilderwerk, de pilaren, de bloemen, de offers, het pleisterwerk of de geïmporteerde Mercedes van de oppermonnik. Heb je geen geld? Doneer dan wat bloemen, rijst, wierrook, cola (vindt de oppermonnik lekker) of chippies. Niks is te gek, zo lang u maar geeft! Wow. Hier schrikken we toch wel even van. Bij onze Vipassana cursus werd er erg gehamerd op het feit dat Buddha benadrukte dat hij geen heilige is, slechts een leraar, en dat er onder geen enkel beding afbeeldingen van hem verafgood mochten worden. Het gaat niet om hem, maar om zijn leer…
ou daar hebben de Myanmanamanen echt dikke schijt aan! Want hoe gouder iets is, hoe heiliger, en more = more. So keep on giving! Als al het goud wat je hier in de tempel zou omsmelten en in de economie zou pompen nou dan kan Luxemburg z’n spullen wel pakken, potsiedikke! Maar hoe krijg je een samenleving zover om letterlijk zo diep door het stof te gaan? Is het de vette worst der beloning, het Nirvana, de verlossing, precies datgene wat Buddha door jarenlange meditatie bereikte? NEE! Want daar spek je de bankrekening van d’n oppermonnik nie mee! Nee, ANGST! GOOD OLD FEAR!!!! Dat laat de kassa doen rinkelen.
En daarom introduceer ik vol trots, de voor ons totaal onbekende, de nooit eerder vertoonde, BUDDHISTISCHE HEL! En als de Christelijke hel je angst aanjaagt, nouuu maak dan je borst maar nat want de fantasie van deze hardnekkig gelovende Myanamariers laten de haren in uw nek pas echt rechtovereind staan. Subtiliteit is ze onbekend, maar dat maken ze goed met een sinistere creativiteit. De boodschap is duidelijk, leef je niet volgens onze regels? Man o man, a world of pain awaits! En die regels zijn duidelijk: GEEF GELD! NU! En veel. Voor de tempel, ja, nee voor de tempel, echt waar, hand op het hart…..
Oke, ik moet toegeven, een hoop geld gaat ook daadwerkelijk naar de tempels. Zo bezoeken we de standing Buddha in Monywa, deze flinke jongen is 129 meter hoog en is van binnenuit helemaal tot aan de top te beklimmen. Elke verdieping vertelt een verhaal doormiddel van schilderingen en beelden. De eerste verdieping schetst de levensloop van onze grote vriend Buddha. Hoe hij als prins werd geboren, zag dat de wereld uit lijden bestond, al zijn bezittingen opgaf, Nirvana bereikte en zijn bevindingen deelde met de mensen om het leed de wereld uit te trappen. So far, so good. Dan de volgende verdieping. HEL!!!! HEL, HEL, HEL. Brandende vagevuren, reusachtige trollen die kleine mensjes doodslaan met gigantische knuppels, martelwerktuigen en ga maar door. Volgende verdieping? NOG MEER HEL! Mr. Tin belooft ons telkens dat de volgende verdieping de hemel zal laten zien, maar na vijf verdiepingen vol hel willen we omdraaien. We geloven het wel. Maar Mr. Tin houdt stug vol, “I will check. If ies hell, we go back, otherwise you see it.” Snel dribbelt hij de trap op om even later de trap weer af te komen: “it’s still hell” mompelt hij beteuterd. We gaan he-le-maal stuk, en ook hij barst in lachen uit. We maken rechtsomkeert.
e checken de liggende Buddha en even verderop wordt de grootste sitting Buddha ter wereld gebouwd. Lekker bezig jongens, wel blijven doneren he! Maar er is nog veel meer te zien! Zo smeren alle vrouwen en kinderen zich in met een gelige modder crème. Het is alleen geen modder, maar de sap van een bepaalde boom. De boomstronken worden in grote getalen verkocht. Je vermaalt de stam op een stenen kommetje en smeert het sap in je gezicht. Goed voor de huid en beschermt tegen de zon, en de huid lijkt lichter – hét schoonheidsideaal in Zuidoost-Azië.
Mirte en Laura horen er nu helemaal bij, overal blije gezichten! Nondeju, ze stelen de show, ik wil ook een piece of the action. Maar gele boommodder is meer voor vrouwen en kinderen, shit! Maar niet getreurd, ik heb een idee. Alle mannen lopen namelijk in een Longhi, een soort mannelijke rok. Het is niets meer dan een lang stuk stof dat als een veel te wijde rok is genaaid. Je stapt erin, pakt de uiteinde stevig vast, slaat de ene kant super snel naar de andere kant draait die ene kant over de andere kant en knoopt dat kleine stukje over het grote stukje tot een soort van knoop die je wegstopt zodat het strak om je middel zit. Duidelijk toch? Gelukkig helpt Mr. Tin me, keer op keer en zeer geduldig. Wanneer ik zelf een poging onderneem zie je de tweestrijd tussen zijn vriendelijke beleefdheid aan de ene kant en zijn hardnekkige perfectie aan de andere kant. “Yes… yes... no… sorry no, no good”, en hij zucht stilletjes om nogmaals achter me plaats te nemen, zijn armen om me heen te slaan en met een super snelle ninja move de perfecte knoop te slaan. Kent u de pottenbakker scene uit de film Dirty Dancing? Precies dat!
aura en Alex stelen ook de show. Heeft Alex ook een Longhi gekocht? Neen, Alex is met zijn 2.10 meter haast net zo groot als de gouden buddha waarvoor ze hier op de knietjes gaan. Een wandelende attractie en daarmee wil je natuurlijk op de foto. Is dat irritant? Ja. Maarrrr, het enthousiasme, de oprechte en totale verbazing en de hilariteit waarmee het gepaard gaat is zo aanstekelijk dat het onmogelijk is om nee te zeggen. Ook Mirte is een gewillig slachtoffer met haar blonde haar. En daarom presenteer ik u vol trots de volgden fotoreportage:
evolgd door nog een parel van een fotoreportage: Laura and Mirte ‘Hitting stuff’. Elke tempel heeft zijn eigen gong, en daar mag je hard op slaan! Maar wel in oneven aantal keren want anders brengt het ongeluk. Net als tegen de klok in om een stuppa lopen, dus pas op he! En als bonus gooi ik er een foto bij van de op een na grootste bel ter werel! Komtie:
ke en door! Want er valt nog veeeeeel meer te zien en met veel meer bedoel ik veeeeel meer stupa’s en pagoda’s, allemaal precies hetzelfde maar volgens Mr. Tin toch net even iets anders en daardoor super uniek en dus de moeite waard op te bekijken. We sleuren ons weer de auto uit, gaan op de foto met de lokale bevolking, lopen met de klok mee een rondje om de stupa dan wel pagoda, schieten een foto, checken de led-lampjes, ja ook hier krijg ik een spontane epileptische aanval van alle knipperende lampjes, lekker bezig, ga zo door. Maar dan komt Mr. Tin weer eens geniaal uit de hoek. We staan voor een gigantische witte stupa, toch net even wat anders dan alle andere stupa’s want dit verhaal gaat als volgt: de ontwerper van de stupa was de traditionele vorm van de stupa beu en wilde iets unieks. Hij kon alleen niks bedenken, en na lang tobben en klagen en tobben was zijn vrouw het zo zat dat ze haar tiet uit haar jurk trok en riep: HIER MAAK ‘M MAAR IN DEZE VORM! “Soooo thies ies big titty-stupa”, gniffelt Mr. Tin. En wij gaan wederom he-le-maal stuk.
n zo worden we van stupa naar stupa gesleept. Alex heeft het na een tijdje helemaal gehad en Mr. Tin voelt dit feilloos aan. “Alex you are going to be verry happy, we go see allotof stupah.” En Mr. Tin begint dan keihard te lachen waardoor wij ook weer keihard moeten lachen. Humor heeftie wel. Maar rondom dat geloof hebben niet alleen de oppermonniken een business gebouwd, nee daaromheen bestaat nog een hele andere boeddha business die Mr. Tin ons stap voor stap laat zien.
Zo zijn er honderden workshops die zich enkel bezig houden met het fabriceren van buddhabeelden. Daar kunnen ze hier geen genoeg van krijgen dus da's goei’n handel dees! Daarnaast zijn er workshops die gouden stickervelletjes maken door gedurende een aantal uur met een hamer keihard op een klein stukje bladgoud te slaan waardoor het nog dunner wordt. Dat dunne stukje goud wordt in een bamboevel geramd zodat je deze als sticker kan gebruiken op een buddhabeeld voor goed geluk. Zo zijn er in Inle Lake vijf super heilige buddhabeelden die al decennia lang beplakt worden met goudstickers, waardoor ze er nu uitzien als misvormde klompen goud. Tsja… not everything that glitters is gold hè… expect for dit dan.. dit is wel echt goud.. Goed! We gaan door.
ok de prachtige kloosters worden omgetoverd tot money making machines. We bezoeken een klooster die haar deuren geopend heeft voor toeristen. Elke ochtend gaan de monniken de straat op met een zilveren kom om te bedelen voor eten. Van de bevolking wordt verwacht dat ze eten doneren dus de monniken hoeven er niet veel moeite voor te doen, een soort Sint Maarten maar dan met rijst. Vervolgens keren ze allemaal terug in het klooster om hun vangst aan de oppermonnik te geven die het eten vervolgens onder de monniken verdeeld. Dat verdelen van het eten is omgetoverd tot een toeristenattractie die vooral populair is onder Chinese toeristen. Het is stervensdruk wanneer we aankomen. Mensen verdringen zich aan beide kanten van de weg achter een afgezet lint om een glimp op te vangen van de jonge monnikjes die door deze toeristische erehaag van camera’s en smarthphones moeten paraderen alsof ze op een catwalk lopen, simpelweg om aan je ontbijt te komen. En dat elke ochtend! Want elke ochtend staat het er bomvol.
Het is er zo druk dat er een special police force is bedacht om de mensen in toom te houden: de tourist police. Mr. Tin laat ons een fimpje zien van mensen die met elkaar op de vuist gaan om de beste plek voor een selfie te bemachtigen. Ugh… Zum kotsen! En vervolgens stoppen ze de monniken wat geld toe. What the fuck gebeurt hier?! Het is mensonterend om deze kinderen zo door een fotograferende mensenmassa te jagen voor een kleine fooi. Maar goed he… schijnbaar vinden heel veel mensen dit bereninteressant!
o zijn er meer rituelen in Myanmar. We rijden langs een dorp waar een enorme tent is opgezet met felroze en gele kleuren en waar om 8 uur ’s ochtends alle inwoners van dat dorp om tafeltjes op de grond zitten. Mr. Tin vertelt ons dat dit het jongetjes-gaan-het-klooster-in-ceremonie is, oftewel de Shin Pyu ceremonie, de belangrijkste viering in het leven van een boeddhist in Myanmar. Na deze ceremonie worden de hoofden van de kinderen kaal geschoren en gaan ze het klooster in om de teachings van Buddha te leren en te mediteren. Tijdens de ceremonie worden de kinderen aangekleed als een prins en worden de jongetjes in een processie door de straten gedragen, al dan niet op een paardje. Dit symboliseert het leven van prins Siddharta voordat hij de Buddha werd. Familie en vrienden lopen mee in de processie en dragen geschenken en donaties voor het klooster waar ze de kinderen voor minimaal tien dagen achterlaten. Mr. Tin vertelt ons dat families zich diep in de schulden steken om deze ceremonies te kunnen betalen, niet alleen de bekleding en de versieringen kosten veel geld, het is vooral de catering voor het hele dorp dat de nekslag bezorgt.
Het is een sprookjesachtig gezicht, met vrolijke kleuren en schmink en tierelantijntjes. We proberen ons voor te stellen hoe mensen ertegen aan zouden kijken als we zoiets in Nederland zouden doen. Jonge kinderen aankleden als prins en op een paard door de straten laten paraderen is misschien nog een hele beleving, maar daarna de haren afscheren en 10 dagen afgezonderd in een klooster achterlaten, is misschien toch iets minder sprookjesachtig dan het lijkt... In mijn hoofd gaat het nog een stapje verder, hoe zou ik hier tegenaan kijken als het een moslim processie in Iran zou zijn? Dan zou ik deze processie waarschijnlijk als nog extremer ervaren. Maar het boeddhisme heeft een heel goede reputatie, alles wat boeddhistisch staat toch gelijk aan goed- en puurheid? Maar in dat imago zijn in mijn beleving toch wat scheurtjes ontstaan, sterker nog, in mijn beleving is het boeddhisme in deze vorm geen levensbeschouwing maar een religie. Het verschil tussen een levensbeschouwing en een religie is dat er geen god bestaat binnen een levensbeschouwing. En dat klopt, het boeddhisme heeft geen god, maar ik zie geen verschil tussen iemand die op zijn knieën bidt aan het kruis van onze grote vriend Jezus, of voor een goud beeld van onze golden boy Boeddha.
n zo zijn er nog meer boeddhistische rituelen in Myanmar om een mens maar bezig te houden, behalve dan met het sparen van zijn zuurverdiende centjes. Zo rijden we met de auto vaak in een vrolijke fuik van mensen, slingers en muziek. Kinderen en volwassen staan te rammelen met hun zilveren kommetje: doneer hier voor de pagoda! Soms krijg je in ruil voor je donatie een glaasje limonade of een stuk watermeloen. Een onmiddellijke karma return-rate!
In de pagoda's kun je voor van alles een donatie maken, voor goed geluk, een nieuwe baan, nieuwe liefde, nieuwe huis, nieuwe tv, een gezond leven, noem het maar op, alles kan! Als je maar een bloemetje koopt, of een bakje water leegt over een beeldje, en dan het liefst over het beeldje dat jouw geboortedag representeert. Zo is Mirte op zondag geboren en haar beest is een griffioen (of iets dergelijks), en ik ben op dinsdag geboren en dus een tijger. Ja joh, tuurlijk, hier heb je m’n centen.
Wat het boeddhisme in Myanmar onderscheidt van alle andere vormen van boeddhisme is het geloof in nats. Nats zijn spirits, of geesten, en er zijn goede en kwade, in totaal zo’n 39. Ze representeren het water, de bomen, maar ook mensen die een gewelddadige dood zijn gestorven. En voor die nats moet je ook offeren en doneren, KA-CHING! Ik zou een bloemenstal beginnen, en dat doen veel mensen dan ook, die ze heel strategisch voor een tempel bouwen, hoppaaa! Bijkomend voordeel is wel dat het heeeeerlijk ruikt in de tempels.
og een leuke bijkomstigheid is dat om de een of andere reden (zou het door de vele voedsel donaties komen?) grote getalen katten op de tempels afkomen en die katten maken weer babykatten en babykatten maken Mirte en Laura weer dolgelukkig. De katjes trekken alle aandacht van de stupa af en naar zich toe, dit tot grote verbazing van Mr. Tin, die op een afstandje ongeduldig staat toe te kijken hoe Laura en Mirte elke kitten één voor één moeten knuffelen voordat we door kunnen gaan. Maar Mr. Tin observeert en heeft als motto mensen very happy te maken (to be continued…).
eze speciale vorm van boeddhisme bevat dan wel weer een zeer vertrouwd thema dat zeer populair is bij zo’n beetje elke mainstream religie: de minderwaardige positie van vrouwen! YAAAAAAY! Hè?! Maar boeddhisme is toch super vredelievend en maakt toch geen onderscheid? Zou je inderdaad denken, maar vrouwen zijn niet toegestaan in sommige delen van een tempel. Daarnaast moeten vrouwelijke monniken hun armen te allen tijde bedekken en lopen ze in een roze gewaad in plaats van oker rood. Maar had dat gewaad niet juist het doel om geen onderscheid te maken tussen mensen…? Verwarrend!
h en over vredelievendheid gesproken… Ooit gehoord van de Rohingya’s? Een moslim-minderheid die door de het leger van Myanmar wordt opgejaagd. Ik quote hier even een stukje van Wikipedia:
*The 2017–present Rohingya genocide in Myanmar began on 25 August 2017 when the Myanmar military forces and local Buddhist extremists started attacking the Rohingya people and committing atrocities against them in the country's north-west Rakhine state. The atrocities included attacks on Rohingya people and locations, looting and burning down Rohingya villages, mass killing of Rohingya civilians, gang rapes, and other sexual violence.*
Buddhist extremists, nou dat zijn twee woorden die je niet naast elkaar verwacht, maar toch is het zo. Resultaat? Tienduizenden doden, meer dan een miljoen mensen op de vlucht en hele dorpen zijn van de kaart geveegd. Nama-fucking-sté! Wat is dat toch met dat blinde geloof? De perfecte manier om mensen geld af te troggelen en aan te zetten tot de meest verschrikkelijke dingen. Wie zijn die lui die het keer op keer voor elkaar krijgen om de vredelievende boodschap van een Buddha, Jezus of een Mohammed om te buigen tot zo iets duisters. Met als doel anderen te motiveren om dingen te doen die compleet tegen die vredelievende visie indruisen voor het gewin van de aanstichter (zonder daar zelf van te profiteren). Ik kan er met de pet niet bij.
En dat is dan ook precies de reden waarom je een gids bij je moet hebben wanneer je met eigen vervoer door Myanmar reist. GEEN POTTENKIJKERS! Het blijft een militaire regering. Gaat dat binnenkort veranderen? Volgens Mr. Tin niet. Het leger heeft ondanks de opkomst van Aung San Suu Kyi nog steeds veel macht. Want hoe kan het dat de winnaar van de Nobel Vredesprijs dit soort verschrikkingen toelaat in haar eigen land? Ze speelt een ingewikkeld spel, waarin ze aan de ene kant het volk naar een puur democratische toekomst probeert te gidsen, stapje voor stapje, zonder daarbij de macht van het leger tegen de kop te stoten. Een misstap kan leiden tot een potentiele burgeroorlog. Het is een complex land, en een vreemd gevoel om tussen al deze vrolijke mensen door te lopen wetende dat zo’n 150 kilometer zuidelijker zich een genocide afspeelt.
Maar goed, dit alles speelt zich voor ons enkel op Wikipedia af, we merken er in ons dagelijkse bestaan helemaal niks van! Sterker nog, onze tour gaat vrolijk verder, zo sluiten we de dag af op de wereldberoemde houten brug van Mandalay. De brug is 170 jaar oud, 1.2 kilometer lang, telt 1086 palen en draagt zo’n tienduizend Chinese toeristen. Zo ook vandaag! TOURRRRIST TRRRRAP! Ik krijg spontaan jeuk. Gadverdamme, ROT OP! Je kan door de Chinezen de brug niet meer zien. De zon begint te zakken en de mensen vechten om de beste selfiespots. THE HORROR! Snel deze brug af, het is te laat om nog voor een bootje te gaan, maar wat maakt het ook uit, tientallen bootjes liggen al bij elkaar geklonterd voor die ene ‘unieke’ ervaring.
En zo zitten we tussen verschillende werkelijkheden in. Het prachtige land en het lelijke toerisme, de vrolijke mensen en de gruwelijkheden in het nieuws.
HOTO
ALBUM
MYANMAR