ieve Volgelingen,
We zijn nog steeds in Mandalay (Myanmar) en vandaag geven we Olly en Hopper (de VW T4 van onze Duitse vrienden) een dagje rust, want we worden opgehaald door een taxibusje, met privé chauffeur, een oneindig aanbod aan flesjes water en aircoooo! De airco komt als een godsgeschenk want mijn hemel wat is het warm. We drinken liters water om de menselijke fontein in stand te houden, een toilet heb ik dagen niet meer bezocht! In deze hitte begeven we ons naar het koninklijk paleis om wat meer te weten te komen over de historie van Myanmar. Uiteraard allemaal geregeld en begeleid door onze held Mr. Tin.
n… De historie is nogal een rommeltje. Zo zijn er de Mon, de Pyu, de Thai en de Shan, allemaal etnische groeperingen die strijden om de macht in wat nu bekend staat als Myanmar. Maar dan komen de Birmezen, een volk afkomstig uit het huidige China. Ze verdrijven de Pyu en de Mon en stichten in het jaar 849 Bagan (deze stad bezoeken we na Mandalay!). In 1044 kwam koning Anawrahta op de troon en stichtte het Eerste Birmese Koninkrijk. In 1287 komt daar een abrupt einde aan wanneer de Mongolen onder leiding van Koeblai Khan het koninkrijk verwoesten. Hierdoor zagen de Shan hun kans schoon om het Noorden terug te veroveren, en ook de Pegu kwamen terug van weggeweest. Beide vochten langdurige oorlogen tegen de Thai en Shan.
Het kleine stukje wat nog van Birma over was profiteerde van deze oorlogen en wist de drie volkeren tegen elkaar uit te spelen en richtte zo in 1539 het Tweede Birmese Koninkrijk op. Onder leiding van koning Bayinnaung wist het zelfs het machtige Siam (het huidige Thailand) omver te werpen. Maar na 200 jaar namen de Mon in 1752 de boel weer over . MAAR NIET VOOR LANG! Want nog binnen datzelfde jaar slaan de Birmezen onder leiding van Alaunpaya terug, die gelijk het Derde Birmese Koninkrijk uitroept. Birma vergroot haar grondgebied door wederom Siam te verslaan en weten het machtige China tegen te houden. Onder koning Bodawpaya worden zelfs delen van India verovert. En DAT, lieve mensen, had hij misschien beter niet kunnen doen…
Want oepserdefloeps, wie zit er op dit moment in India? JAWHOL, de Britten! Deze spanningen leiden uiteindelijk tot drie Brits-Birmese oorlogen in 1824, 1852 en 1885. In 1885 wordt Birma compleet overgenomen door de Britten. Koning Thibaw wordt verbannen naar India en dat is het einde van het Birmese Koninkrijk. Na de Tweede Wereldoorlog krijgt Birma haar onafhankelijkheid en keert de chaos terug. Verschillende etnische volkeren en communistische partijen vechten tot op de dag van vandaag om de macht in Myanmar.
n 1962 wordt Myanmar een militaire dictatuur en in 1974 een eenpartijstaat. Deze partij verandert na bloedige opstanden de naam van Birma in Myanmar, wat vrij vertaald ‘snel en sterk volk’ betekent. Volgens Mr. Tin is het een rookgordijn, elke keer wanneer het leger een opstand neerslaat, wordt er óf van militaire leider gewisseld, of in dit geval, van naam zodat het volk zich weer even gedeisd houdt. Maar structureel verandert er niks. De opstanden blijven komen, het bloed blijft vloeien. In 1990 wint Aung San Suu Kyi de eerste democratische verkiezingen, maar de militaire leiders accepteren hun verlies niet en plaatsen haar en partijgenoten onder huisarrest. En zo blijft het tot op de dag van vandaag aanmodderen. In het noorden van Myanmar vechten bevolkingsgroepen (voornamelijk de Shan), al dan niet met steun van China, voor onafhankelijkheid en in het zuiden vindt er een genocide plaats tegen de Rohinya’s. Het is een absurde historie, waar wij totaal niks van meekrijgen. Natuurlijk zien we de impostante tempels, paleizen, kloosters en ervaren we de vriendelijkheid van de mensen, maar de bloedige, soms zelfs wrede, achtergrond waar zich dit afspeelde blijft voor ons onzichtbaar.
Maar wat we wel zien is het *Mya Nan San Kyaw *Paleis, oftewel het *Famed Royal Emerald Palace*. Het laatste koninklijke paleis, gebouwd in 1857 door koning Mindon. Die Mindon was de laatste goede koning, hij zorgde voor zijn volk als een vader voor zijn kinderen en geniet nog steeds veel respect. De koning woonde samen met zijn 20 familieleden in dit gigantische paleis. Elk familielid had zo’n 50 bedienden, dat zijn er dus 1000 in totaal! Die woonden rondom het paleis in 112 huisjes. Wanneer ze koninklijke familie benaderde dan deden ze dit op handen en knieën. Fun Fact: voor de mensen die het buitenlandse nieuws volgen, onlangs is de nieuwe koning van Thailand (Siam) gekroond en daar kropen de onderdanen net als in het oude Myanmar voor hun koning. Google die shit, bizar om te zien! In 1878 sterft koning Mindon, zijn zoon Thibaw neem de troon samen met zijn vrouw konigin Supayalat over.
aast de huisjes van de bedienden waren er tempels, kloosters, badhuizen, troonzalen en vele andere gebouwen te vinden. Het paleis telde ook een uitkijktoren, deze was te allen tijde bemand tenzij koningin Supayalat ging douchen, omdat je vanuit de toren een perfect uitzicht had op haar badkamer. Overtreders van deze regel werden ter plekke geëxecuteerd. Maar wat deze toren nog interessanter maakt is het idee dat dit de plek was waar koningin Supayalat naar toe rende toen ze het gebulder van de Britse kanonnen kon horen en voelen. De grond trilde dagen lang, terwijl de legerofficieren bleven volhouden dat ze de Britten de ene na de andere nederlaag bezorgden. Maar het Birmese leger had geen schijn van kans tegen het grove geschut van de Britten, ze werden letterlijk weggeblazen.
Even verderop bevindt zich het glazen paleis, de woning van de koning. Aan de achterzijde van dit gebouw staat de gigantische gouden leeuwentroon zodat de koning vanuit zijn woning gelijk de troon kon bestijgen. Tegenwoordig staat er een replica omdat de originele troon door de overheersers mee naar Londen is genomen. En dit is niet de eerste keer dat we in een land zijn waarbij de Britten tot op de dag van vandaag haar grootste schatten in bezit hebben. Gek dat dat nog steeds niet is terug gegeven. SHAME! Het glazen paleis moet absoluut adembenemend zijn geweest , een afspiegeling van de rijkdom van het Birmese rijk, dat niet voor niks de 'golden state' wordt genoemd. En in deze kamer stond de koningin met haar gevolg als aan de grond genageld toen de bevolking van Mandalay, nadat de Britten het Birmese leger hadden verslagen, de paleismuren bestormden en de boel begonnen te plunderen.
Koning Thibaw en koningin Supayalat werden naar India gestuurd waar ze in ballingschap leefden. De schrijver Amitav Ghosh beschrijft deze pijnlijke passage van een trots volk met een rake bewoording in zijn boek ‘The Glass Palace’. En ik quote:
*The rare visitors who were allowed to call were shocked by the sight of the basti (de plek waar de koning en koningin in ballingschap woonden), the smell of waste and excrement, by the pall of woodsmoke that hung thick in the air. Often they descended from their carriages with looks of stunned surprise on their faces, unable to believe that the residence of Burma’s last King had become the nucleus of a shantytown. The Queen greeted them with her proud, thin-lipped smile. Yes, look around you, look at how we live. Yes, we who ruled the richest land in Asia are now reduced to this. This is what they have done to us, this is what they will do to all of Burma. They took our kingdom, promising roads and railways and ports, but mark my words, this is how it will end. In a few decades the wealth will be gone – all the gems, the timber, and the oil – and then too they will leave. In our golden Burma, where no one ever went hungry and no one was too poor to write and read, all that will remain in destitution and ignorance, famine and despair. We were the first to be imprisoned in the name of their progress; millions more will follow. This is what awaits us all, this is how we will all end – as prisoners, in a shantytown born of the plague. A hundred years hence you will read the indictments of Europe’s greed in the difference between the kingdom of Siam and the state of our own enslaved realm. *
Rake woorden. En ze heeft helaas haar gelijk gekregen. Het land is compleet leeggeroofd van al haar olie, teak hout en waardevolle edelstenen om vervolgens aan haar lot te worden overgelaten. Hmmm… Ik vraag me af waarom Amerika Myanmar niet helpt een democratisch land te worden maar de landen in het midden oosten wel? Iets met een kale kip en het al dan niet plukken daarvan? Achjah… Hey dat waren onze voorvaderen hè, daar hebben wij niks mee te maken, maar toch bedankt voor onze welvaart en de groeten!
ronisch genoeg horen we op 22 maart de overwinnings-speech van Baudet waar hij met verlangen refereert aan de Gouden Eeuw. Zeker een mooie tijd voor Nederland, met veel handel, prachtige kunst, muziek en architectuur, maar tegen welke prijs? En over wiens rug(gen)? In het radioprogramma Met Het Oog Op Morgen worden Fvd-stemmers gevraagd naar hun motivatie, waarop een vrouw antwoord: ‘ons land gaat naar de klote!’ ‘En waar merkt u dat aan, mevrouw?’ ‘Ja, aan alles!’ Sorry wat? We verbazen ons over het ongenoegen dat er bestaat in een land als Nederland, dat zo een welvarend, democratisch, goed georganiseerd land is, waar mensen mogen gaan en staan waar ze willen, waar ze mogen zeggen wat ze willen en mogen worden wat ze willen. Aan de andere kant van de wereld rijden we door Myanmar, het 16e armste land ter wereld, met niet alleen een bloederige (recente) geschiedenis, maar ook met een bloederig heden, waar dit soort vrijheden eerder uitzondering zijn dan regel.
En als ware kolonialisten zetten we onze reis per paard en wagen voort, en met ons nog zo’n 50 toeristen. TOURIST TRAP! Als reactie hierop schaf ik een bamboehoed aan waardoor ik mezelf tot opper-toerist kroon. Mr. Tin is dolenthousiast over het paard en wagen-ritje en uit respect voor hem zetten we onze oogkleppen op en doen we net alsof wij en de paardjes het reuze naar ons zin hebben. Zo trippeltrappen we van tempel naar tempel, bij elke tempel rennen we blootsvoets van schaduw naar schaduw omdat de houten ondergrond zo warm is dat je voeten spontaan in de fik vliegen. Het programma zit bomvol, er is haast geen moment van rust, zodra we een hoek omslaan staat de volgende verrassing al te wachten!
e grootste verrassing was toch wel deze: PIZZA! Nadat ik op een avond mistroostig riep dat ik al zolang geen goede pizza had gegeten, beloofde Mr. Tin me dat er in Mandalay genoeg authentieke pizzeria’s te vinden zijn rondom ons hotel. Alleen dacht Mr. Tin dat we in het Royal Yanderbon hotel zaten in plaats van het ‘gewone’ Yanderbon Hotel. En toen hij daar achter kwam had hij zo veel medelijden met me dat ik die avond mijn beloofde pizza misliep, dat hij vandaag de privé chauffeur extra lang in heeft gehuurd zodat hij ons kan afzetten bij de beste pizzeria van Mandalay, om ons daarna weer voor de deur van ons hotel af te zetten. You will be very happy!
n we worden nog happy’er wanneer we het goede nieuws krijgen dat we een vierde deelnemen aan onze China expeditie hebben gevonden waardoor de kosten per auto met 450 dollar dalen! Dat is een lekker gevoel!
Maar niet voor lang! Want de volgende dag, na weer een rits aan tempels, stuppa’s en pagoda’s te hebben bezocht voel ik een rare trilling onder mijn voeten. Fuck, er is iets mis met Olly. Maar wat!? Pas bij de derde keer dat we stoppen, spot Mr. Tin het euvel. Er mist een rubber bij en van de motorsteunen. FUCK! En dat terwijl we op het punt stonden om aan onze 5 uur durende trip naar Bagan te beginnen. Maar we willen geen risico nemen dus zit er niks anders op dan wederom een garage te bezoeken…
Ugh… En zo begint het lange wachten. Het probleem is te fixen, maar dit rubber ligt natuurlijk niet op voorraad. Dat is echter voor geen enkel auto-onderdeel het geval, en daarom zijn de Mayanmaresezen een zeer inventief volk. Uiteindelijk lukt het ze om uit oud-rubber een soort gelijk rubber te snijden dat om de motorsteun past. Ook de metalen klem wordt vervangen. Maar goed zoiets duurt gewoon drie uur. En daar zitten we dan, in de bloedhete hitte (pleonasme, red.)! Uiteindelijk kunnen we onze reis hervatten maar het betekent wel dat we de laatste drie uur in het pikkedonker rijden over de smalle weggetjes die ze hier snelweg noemen. Soms denk je, hey er komt een auto op me af, maar dan blijken het twee brommers te zijn die heel dicht op elkaar rijden. En dan denk je, hey daar komt een brommer aan, maar dan blijkt het een vrachtwagen te zijn met maar één werkende koplamp! Never a dull moment!
unnen we na deze slopende rit dan lekker uitslapen? NEE! Om 05.20 sharp, worden we opgehaald door weer een taxi. Ditmaal om ons naar een uitkijkpost te brengen om de zonsopgang over de duizenden tempels van Bagan te bewonderen. Was het dat waard? Ja… en nee. Het was erg mistig of eigenlijk rokerig, doordat de boeren grote stukken natuur in de fik steken om landbouwgrond te creëren. Hierdoor komen de kleuren van een zonsopkomst niet echt uit de verf. Daarnaast waren we niet de enige, met een flinke groep toeristen staan we allemaal een beetje beteuterd te kijken: hmmm… dit is niet zoals op de foto in de brochure! NONDEJU!
Nee de zonsopkomst was geen hoogtepunt, de elektrische scooters waarmee we alle duizend tempels gaan bezoeken zeer zeker wel! Ja mensen Bagan is inderdaad de eerste hoofdstad van het Eerste Birmese Koninkrijk, goed opgelet! En ook hier is het precedent; kwantiteit over kwaliteit, want waarom zou je een gigantisch imposante tempel bouwen als je er ook duizend en één kleine kan neerzetten? Oké, er zitten ook een paar gigantische tempels tussen, maar toch. Het zorgt hoe dan ook voor een hoop plezier, want de tempels liggen verspreid over een gebied van zo’n 192000 km2! Genoeg ruimte om lekker te scheuren met je e-scooter! En zo zoeven we geruisloos van tempel naar tempel, en kunnen we gewoon met elkaar ouwehoeren omdat die dingen geen geluid maken (zie het woord: geruisloos). En zo zoeven we een hele dag achter Mr. Tin aan!
e volgende dag laten we de prachtige ruïnes al weer achter ons op weg naar Kalaw. Onderweg stoppen we nog voor, je raadt het al, een tempel: Mount Poppa. Deze tempel staat bovenop een rotsblok gebouwd en telt 3333 traptreden om naar boven te komen. Pfoeh… “Uh… Mr. Tin? I think we want to skip this temple, yeah we can see it from here, it’s beautiful, thank you!” Je ziet de teleurstelling van zijn gezicht druipen en hij maakt een fantastische observatie: “All overlanders just want to drive from point A to B, cook their own meal and talk about the next destination. Some don’t even have a camera, they just make pictures with their phone!” Ja je hebt helemaal gelijk Mr. Tin, we zijn niet zoals de andere toeristen die je rondleidt. Maar die toeristen worden het hele land doorgereden in een busje met airco, waar wij zelf moeten rijden in onze airco-loze sauna-bus nadat we alle tempels zijn doorgeslenterd. That’s a total different cookie!
a een lange dag rijden komen we aan in Kalaw. We verzamelen in de hotellobby om het programma voor morgen te bespreken. Wanneer we erachter komen dat we morgen weer een hele dag gaan rijden, zakt de moed een beetje in de schoenen… Kunnen we de volgende bestemming niet skippen? Want Inle Lake, de bestemming die daarná op de planning staat, is slechts drie uur van Kalaw dus we gaan enorm omrijden voor een of andere tribal village… Mr. Tin snapt het gelukkig gelijk, geen probleem, hij cancelt alle activiteiten en belt met het hotel of we ons geld terug kunnen krijgen. Ook geen probleem! CHILLLLL!!!! Time to relax.
HOTO
ALBUM
MYANMAR II