este Volgelingen,
Dit wordt een lange… een hele lange. Naast me liggen drie A4-tjes vol aantekeningen. Dus zoek een toilet op, bewaar het voor in de trein, of (een van mijn favorieten) bewaar hem voor een slapeloze nacht. Alhoewel het onderwerp van deze blog je misschien niet gaat helpen bij een goede nachtrust. We kijken terug op drie weken Kara Tepe, drie weken Olive Grove, drie weken Moria, drie weken die voor velen anderen die we hebben leren kennen maanden en maanden waren, en nog zullen zijn.
Op Lesbos zijn er drie kampen waar we hebben gewerkt: Kara Tepe, Moria en de Olive Grove. Movement On The Ground (MOTG), de organisatie waar we voor werken, organiseert de meeste activiteiten op Kara Tepe en The Olive Grove. Zij zijn echter niet de enige NGO actief op de kampen. Zo heb je UNCHR, Because We Carry, Emergency Response Centre International, Artsen Zonder Grenzen, Water Shed en zo nog een aantal. Ieder heeft zijn eigen taken, verantwoordelijkheden en vrijwilligers, maar werken ook samen.
Kara Tepe Kara Tepe is een plek waar de meest kwetsbare groep vluchtelingen wordt opgevangen; kinderen, ouderen, gezinnen en mensen met een lichamelijke of geestelijke handicap. Mensen die het op Moria niet zouden volhouden.
Op dag 1 krijgen we een rondleiding van Rianne op Kara Tepe. Er staan de 250 ISO-boxen (containers) waar gezinnen in wonen. In het ‘centrum’ van de campus zijn verschillende voorzieningen. Zo is er ‘de Chai’, waar mensen gratis koffie of thee kunnen halen. Daartegenover is ‘de Shop’ waar mensen eens in de drie maanden een set kleren mogen uitzoeken. Er is een moestuin, een beauty-salon, een Digital Learning Lab waar je kunt leren om te gaan met een PC. Er is een yurd waar verschillende activiteiten worden georganiseerd. Hier kunnen mannen hun haar laten knippen door Syrische kappers. Hier wordt ’s avonds de World Cup uitgezonden. Hier kunnen kinderen knutselen en spelen, hier wordt op woensdagavond Ladies Night gehouden – disco voor women only (alcoholvrij uiteraard), en ga zo maar door.
Elke ochtend wordt het ontbijt rondgebracht in bolderkarren, zodat mensen niet in de rij hoeven te staan voor hun eten. Er zijn twee grote keukens waar de residents zelf hun eten kunnen voorbereiden, wat ze ’s middags en ’s avonds uitgedeeld krijgen. De campus ligt er netjes aangeharkt bij, sommige ISO-boxen zijn geschilderd en op het pleintje bij het voetbalveld en het volleybalnet hangt een gezellige sfeer. Het lijkt op het eerste gezicht meer op een chaotische camping dan op een vluchtelingenkamp. We hadden ons voorbereid op hetgeen je op het journaal ziet: smerigheid, ellende, chaos, verdriet. Maar dat was niet wat we te zien kregen. Het is er wel, maar zit verstopt. Verstopt in de ogenschijnlijke orde en regelmaat van Kara Tepe, verstopt in de residents zelf.
e Shop & Shoe List
Dit komt onder andere tot uiting in de Shop. In de Shop op Kara Tepe kunnen mensen elke twaalf weken shoppen voor “nieuwe kleren”. Per persoon mogen vijf T-shirts, twee broeken, twee onderbroeken, twee paar sokken, en slippers of schoenen worden uitgezocht. Vrouwen mogen daarbovenop twee jurken of rokjes, extra ondergoed, bh’s en hoofddoeken uitzoeken. Dit pakket aan kleding noemen we een Full Kit. Elk gezin krijgt een uur om te shoppen, maar met gezinnen die soms wel uit 10 personen bestaan kan dat voor de nodige chaos zorgen. Daarom bestaat er de mogelijkheid om een tussentijdse afspraak te maken voor een Top Up, deze wordt dan zes weken na de Full Kit afspraak ingepland. In een computer wordt bijgehouden hoeveel en wat voor soort kleding ze per persoon hebben meegekregen, zodat bij de Top Up duidelijk is wat en hoeveel ieder gezinslid nog mag uitzoeken. “Oh maar er zijn helaas geen schoenen meer, daarvoor moet u zich inschrijven voor de Shoe List.” Verwarrend he? Inderdaad! Weet je wat ook verwarrend is? Arabisch, Koerdisch, Farsi en Pashto… joe!
Gelukkig zijn er resident volunteers, mensen die op Kare Tepe wonen en ons ondersteunen bij alle activiteiten (in sommige gevallen draaien projecten geheel op resident volunteers). Zij staan ons bij als tolk en leggen het proces van de Shop uit aan nieuwe bewoners. Maar zoals we in Brabant zeggen: ‘un hoop get’s lost in translation’. Full kit appointments zijn prima - iedereen weet dan waar ze aan toe zijn. Maar Top Up’s zijn een ramp. Mensen snappen niet wat het is, ze denken een Full Kit te krijgen maar wanneer jij gaat opdreunen wat ze wel en niet mogen uitzoeken, hebben ze het idee dat ze worden achtergesteld. Dat leidt tot verhitte discussies.
Een meisje van 16 komt met haar broertje, zusje, vader en moeder de Shop binnen om te kleren uit te zoeken. Het is een Top Up, dus ik vertel ze wat ze wel en niet mogen uitzoeken. Pa loopt in zijn eer gekrenkt boos naar buiten. Oké dan niet, denk ik. Moeder is ook niet blij maar doet toch een poging. Wanneer ik uitleg dat ze geen nieuwe jurk mag maar enkel nog vier T-shirts, wordt het ook haar teveel. Ze begint te roepen en gebaren. Dochter vertaalt: mijn moeder zegt dat het niet eerlijk is, mensen uit andere landen krijgen meer, ik zal niet zeggen welke. Ik leg nog een keer uit dat we echt niemand voortrekken, alles staat in de computer, ik probeer het verschil tussen Top Up en Full Kit nog eens uit te leggen maar dan begint moeders in volle borst ‘ARABI!, ARABI!’ te roepen. Het meisje wordt rood van schaamte, ik moet lachen en zeg; I think she means the Arabs? Het meisje schiet ook in de lach en de rust keert weer weder.
MirteMaandenlang zijn er geen schoenen binnengekomen op Kara Tepe, dus kon er niets uitgedeeld worden. Mensen konden zich inschrijven op een wachtlijst voor het geval er weer een donatie binnen zou komen. Vlak voor onze aankomst is er gelukkig een grote donatietruck binnengekomen met schoenen: de start van Operatie Shoe List. Mensen op de lijst mochten schoenen gaan uitzoeken. Maar hoe organiseer je dit? We beginnen met de mannen. Per tiental worden ze in de yurd uitgenodigd om schoenen uit te zoeken. De 'appointments' worden bij ze langs gebracht in hun ISO-box. De eerste mannen druppelen binnen en kiezen schoenen uit. Maar al snel doet de tamtam zijn werk en komen niet alleen de mannen die een appointment hebben, maar het komt halve kamp op de yurd af om schoenen uit te zoeken. Grote chaos en veel discussie. We krijgen van onze vertalers te horen dat er gesjoemeld wordt en dat mensen meerdere malen op de Shoe List staan onder verschillende namen. Oke, dit moet anders. We nodigen twee mannen per half uur uit, zonder vrienden en op een geheime locatie. En we moeten controleren op hun Ausweiss (heet dat echt zo?? Ja! Dat heet echt zo.. komen we later op terug), om te voorkomen dat er wordt gesjoemeld . Sommige afspraken verlopen voorspoedig. Sommige minder. Een man komt binnen, ik check of zijn appointment-briefje overeenkomt met zijn Ausweiss. Gelukkig, dat klopt. Hij kijkt naar de tweedehands schoenen en concludeert: “No new shoes. No good! Come back tomorrow” ervan uitgaande dat er dan nieuwere schoenen zouden staan. Ik probeer hem uit te leggen dat dit de enige keuze is en als hij NU geen schoenen uitkiest, hij van de lijst af gaat en helemaal geen schoenen krijgt. Er is geen vertaler dus ik heb geen idee of hij begrijpt wat ik bedoel. De man loopt boos weg op zijn afgetrapte slippers. *
Dit soort confrontaties in de Shop en Shoe List gaf ons soms het gevoel van ‘ja what the fuck, hoezo is het niet goed genoeg? Doe niet zo moeilijk, je krijgt toch gratis kleren? We proberen alleen maar te helpen, wat een verwende zeikerds, nondeju!’ Wanneer in je in zo een discussie zit vergeet je snel dat zo een reactie met veel meer dingen te maken heeft.
Het heeft deels te maken met cultuur maar vooral met het laatste beetje waardigheid wat iemand nog heeft, het enige stukje controle dat er overblijft in een kamp waar alles voor je wordt bepaald. Wanneer al je vrijheden van je zijn afgepakt en de kleren je enige bezit zijn… dan wil je alsnog het beste voor je kinderen, dan wil je invloed uitoefenen waar dat nog kan.
Die vader die boos de Shop uitloopt snapt ook wel dat hij kleren nodig heeft, dat hij geen keuze heeft. Maar door boos weg te lopen laat hij aan zijn gezin zien, ik wil het beste voor jullie, ik zal vechten voor jullie en de enige manier waarop ik dat kan is door boos weg te lopen. Deze vader is een respectabele man, die samen met zijn gezin huis en haard heeft achtergelaten, dwars door Syrië is gevlucht en na vele omwegen op Lesbos terecht is gekomen. En dan sta ik daar opeens voor zijn neus, in een provisorisch winkeltje, hem te vertellen dat zijn dochtertje geen jurkjes mag omdat ze deze zes weken geleden al heeft gekregen. Dat doet pijn, voor ons allebei.
e moeder werd boos omdat ze helemaal geen T-shirts draagt, maar enkel traditionele jurken. Tsja… lastig. In het begin was ik daar streng in, totdat ik merkte dat andere vrijwilligers weleens een jurk meegaven in plaats van vijf T-shirts. Ok… ja fair enough. Maar doordat iedereen de regels anders interpreteert kan het gevoel ontstaan dat anderen worden voorgetrokken. Het hangt dan af van geluk, maar net wie er dienst heeft in de Shop. Is dat dan eerlijk? Maar ja, als je alleen gewend bent jurken te dragen wat heb je dan aan vijf T-shirts die je nooit aantrekt?
De man die schoenen uitzoekt wordt boos omdat, dat de liefde die een man voor een vrouw voelt zich in de Afghaanse cultuur uit in de schoonheid van de schoenen die je draagt – zo kregen we uitgelegd door een Afghaanse journalist die goed Engels sprak. Dus de man die boos wegloopt omdat het ‘no good’ is, zegt eigenlijk: mijn vrouw is me veel meer waard dan dit. Het is een verklaring van de liefde, een ‘het spijt me’ naar zijn vrouw toe. En soms… soms zijn het gewoon eikels. Achjah… het zijn net mensen, he?
Want tsja… goed doen is heel lastig. Zo liggen er nog 300 winterjassen in een warenhuis die niet zijn uitgedeeld. Belachelijk toch? Yup… maar goed, als je 1500 man hebt rondlopen in de vrieskou… en 1/5e daarvan krijgt een jas, moet je opletten wat er gebeurt. Hetzelfde geldt voor schoenen…
Kara Tepe heeft in ieder geval een plek waar kleding wordt uitgedeeld, in tegen stelling tot Moria bijvoorbeeld, waar geen van dit soort voorzieningen zijn. Dankzij organisaties zoals MOTG zijn er überhaupt voorzieningen en activiteiten op Kara Tepe. Dit heeft jaren gekost om op te zetten en te organiseren. Een paar jaar geleden bestond Kara Tepe uit een aantal provisorische tenten. Ongelooflijk knap dat ze dit voor elkaar hebben gekregen, en fucked up dat deze crisis al zo lang duurt dat dit nog steeds nodig is.
AStig Een van de taken die vandaag op het programma staat is het lassen van gegalvaniseerde stalen buizen langs de zijkant van alle ISO-boxen, zodat we hier doeken aan kunnen hangen die voor schaduw zorgen in de bloedhete Griekse zomer. Boye en Sanne waarschuwen me veel melk te drinken omdat het lassen van gegalvaniseerd staal extreem giftig is. Ik schiet in de lach maar wanneer ik hun serieuze blikken opvang, merk ik dat ze geen grapje maken… juist! En inderdaad de groene rook die er in doodskopwolkjes vanaf dwarrelt belooft niet veel goeds. En dan komt Ahmed, een van de residents, aangelopen. Good, good! En hij wijst naar het lasapparaat. No problem!
k ben Ahmed al een paar keer eerder tegengekomen en heb hem leren kennen als een grappige man. Zijn Engels is niet zo heel best, maar door zijn geanimeerde manier van praten komen we er altijd uit. Elke ochtend loopt hij hard, gehuld in een plastic zak onder zijn shirt en dat terwijl het 35 graden is. Ik snap er niks van totdat hij me uitlegt dat hij maar een paar T-shirts heeft en hij het zich niet kan veroorloven ze allemaal onder te zweten.
Oke, chill! No problem my friend, kom maar lassen dan. Ik wist dat hij elektricien was in Irak dus waarom ook niet lasser? Nadat hij een gat in een van de ISO-boxen heeft gebrand en bijna een stroomkabel door tweeën last, blijkt lassen toch net iets anders te zijn dan elektriciteit.
Een paar dagen later zitten we te chillen wanneer een van onze collega-vrijwilligers vertelt dat ze uit Amerika komt. Ahmed slaat meteen aan: “America no good, BOOM BOOM BOOM, I sleep, my brother hit, my father go to hospital with brother but no good, America (gebaart dat hij niet de weg op mag naar het ziekenhuis vanwege avondklok) (maakt wapen gebaar) BANG BANG BANG, hit father here, here, here (wijst op nek, borst, zij) KRRRRRK, dead! America no good. Now here, with five girls (vier dochtertjes en vrouw).
Ja daar word je stil van. Eerder had hij me al beelden laten zien die hij met zijn telefoon had gemaakt waarop gewapende mannen met Kalasjnikovs zijn huis in Irak bestormen. Holy shit.
In onze laatste week wordt Ahmed zijn telefoon 'ge-alibabaat'. Ali baba is de term voor iemand die jat of iets dat gejat is. Er volgt een incident. Wat er precies is gebeurd weet niemand. Het resultaat is hartverscheurend. De militaire baas van Kara Tepe besluit om alle betrokkenen op straat te zetten, inclusief families. Vier dagen later, wanneer we vertrekken, zit Ahmed nog steeds met zijn vier dochtertjes en vrouw voor de poort van Kara Tepe, in de hoop binnengelaten te worden. Maar ik heb de nieuwe familie in zijn ISO-box al zien intrekken. Pffff… het ga je goed vriend.
oria Moria was ooit de gevangenis van Mytilini, de hoofdstad van Lesbos. Dit is de plek waar je als vluchteling naartoe wordt gebracht wanneer je voet zet op Griekse bodem. Vervolgens moet je 21 dagen op Moria blijven, zodat de autoriteiten kunnen achterhalen wie je bent. Wanneer je identiteit is vastgesteld krijg je een Ausweiss, een soort paspoort en wordt er bepaald of je in Moria moet blijven, of dat je over wordt geplaatst naar Kara Tepe.
In Moria zitten zo’n zevenduizend mensen op een vierkante kilometer. Er is capaciteit voor tweeduizend mensen. Er zijn dus veel te weinig toiletten en douches en ziektes verspreiden zich snel. Mensen wonen voornamelijk in tenten van UNCHR, of in bijeengeraapte zelfgemaakte hutjes/tentjes. Er wordt elke dag eten uitgedeeld waarvoor je in de rij moet staan, soms wel twee uur lang en dat in de brandende zon. Met zo veel mensen op een kluitje kan het heel grimmig worden. Soms breken er onverwachts gevechten uit, waarom? Honger, hitte, verveling, verschillende culturen, teveel mensen op elkaars lip; er zijn 101 redenen waarom de vlam in de pan kan slaan. Wonder boven wonder gebeurt dit minder vaak dan je zou denken.
Het is niet voor niks dat er in het gevangenisgebouw een aantal afgesloten secties zijn voor kwetsbare doelgroepen verdeeld in drie secties. In sectie A zitten alleenstaande moeders, in sectie B ‘unaccompanied minors’ – dit zijn jongens onder de 18 die alleen zijn. En in sectie C zitten kwetsbare gezinnen. Dat Kara Tepe kwetsbare mensen en gezinnen opvangt, betekent namelijk absoluut niet dat er geen families op Moria zitten. Kara Tepe zit vol, en als je geluk hebt kun je de plek innemen van een familie die naar Athene vertrekt. De rest van de families en kinderen zitten ook ‘gewoon’ op Moria.
p sectie B organiseert MOTG ook activiteiten, deze bestaan uit computerlessen, UNO en touwtje springen. Huh? UNO? Touwtje springen? Precies mijn reactie toen ik daarvoor ingedeeld stond. En dat om half 10 ’s ochtends. Wat heeft dat voor nut? Nou… als je de hele dag op een afgesloten sectie zit dan ga je je enorm vervelen. Ze mogen er wel af maar waarom zouden ze? In Moria wil je niet zijn. Elke vorm van vermaak is dan van harte welkom.
UUUUUNOOOOOO!!!! UUUUUUNOOOOOOOO!!!! WAKE UP!!! IT’S TIME FOR UUUUUNOOOOO! De stem van de Griekse opzichter dendert over sectie B nadat ik een paar minuten eerder voorzichtig bij de barakken vol slapende tieners had aangeklopt met de vriendelijke vraag of er iemand geïnteresseerd was in een potje UNO. Maar de meesten lagen nog te slapen en hadden daar geen oren naar. Dus besloot de Griek me te helpen. Hij ramt op elke deur en de jongens vliegen hun bed uit. Zijn enthousiasme werkt aanstekelijk dus begin ik ook UUUUUUNOOOOO te roepen en binnen no-time hebben we twintig gasten zover om UNO te spelen.
En het gaat hard tegen hard. Ik deel zonder blikken of blozen +2 en +4 kaarten uit en ben totaal verontwaardigd wanneer ze mij kaarten laten pakken, mij de beurt ontnemen of de speelrichting omdraaien. Dus al snel zit iedereen te roepen, vooral omdat de Griek bij ons aan tafel zit en er niks mooiers is dan hem te dwarsbomen. Yussef roept het hardst en wordt daarom het hardst teruggepakt, wat natuurlijk olie op het vuur is! Dikke pret.
Daarna wordt er wat gedanst. Yussef blijkt een goede danser en omdat ik graag de clown uit hang, zijn we een gouden match. Wat trouwens opvallend is, is dat homoseksualiteit ZO niet bestaat in de belevingswereld van deze gasten dat je ze vaak hand in hand ziet lopen of in een innige omhelzing ziet chillen. Iets wat in onze cultuur wordt beschimpt, is in hun cultuur een normale uiting van vriendschap - terwijl homofilie daar als hoofdzonde wordt gezien, en in onze cultuur over het algemeen wordt geaccepteerd. Anyway, ik zat dus in een homo-erotische dans verwikkeld die voor hem totaal niet homo-erotisch was.
en week later, op een donderdag, kom ik Yussef tegen bij Volunteer Footbal waar ik een portretfoto van hem maak. Ik laat hem de foto zien, en hij is helemaal in de zevende hemel. Ik beloof hem dat ik zaterdag langskom om de foto aan hem te geven - ik heb dan een project op de Olive Grove wat in de buurt ligt van sectie B (we hebben een printer bij ons waarmee we foto’s kunnen uitprinten – bedankt Manuel!). Maar helaas wordt dit project zaterdag afgelast. Geen probleem, dan ga ik maandag wel even langs.
*Mirte Maandagochtend help ik bij de eerste type-les die gegeven wordt op Sectie B. Ik loop met de laptops de gevangenishal binnen waar de jongens zitten en zie Yussef in een nette pantalon, een schoon overhemd en een stropdas. Hij komt uitzinnig naar me toe en wil me een knuffel geven. Ik deins automatisch achteruit en Antonis, mijn Griekse collega vangt de knuffel van Yussef op. Athens! Athens! Athens! Nu begrijp ik waarom hij nog blijer is dan hij normaal al is, en de reden dat hij er op zijn Paasbest bijloopt. Hij heeft een blauwe stempel en gaat naar Athene. Een half uur later, terwijl twaalf tieners heel geconcentreerd bezig zijn met hun type-les, komt hij het lokaal binnengestormd. Hij loopt naar een vriend van hem en geeft hem een knuffel. De jongen kijkt verbaasd op. Athens?? Hij had het nieuws duidelijk nog niet meekregen. Geëmotioneerd geven ze elkaar nog een knuffel. Deze jongens zijn als familie voor elkaar. Yussef verlaat het lokaal en de leerlingen gaan weer verder met typen: aaa fff aaa fff aaa. *
ijdens de lunch zie ik Mirte, ze vertelt me dat Yussef een blauwe stempel heeft gekregen en naar Athene gaat. Holy shit! Ik print snel zijn foto, spring op DAX en scheur naar sectie B. Eenmaal aangekomen blijkt dat ik te laat ben. Youssef is net vertrokken. Shit!
De Griek belooft dat hij de foto zal doorsturen zodra ze het adres van zijn verblijfplaats weten. Ik voel me helemaal ontdaan, ik ben mijn afspraak niet nagekomen, sectie B voelt leeg, maar wacht even dit is toch iets goeds? Of niet? Ja want iedereen wil naar Athene! Maar wat is er voor hem helemaal alleen in Athene? Pffff… ik zou blij moeten zijn maar ben het niet, wat heel egoïstisch is… Alles is heel dubbel.
Bij terugkomst op de Olive Grove zie ik Adil zitten, een jonge, wat verlegen gozer. Hij is super geconcentreerd het alfabet aan het leren. Wanneer ik hem begroet, kijkt hij op maar zonder zijn zo typische brede glimlach. Wanneer ik vraag wat er aan de hand is, laat hij zijn Ausweiss zien; zwarte stempel… shit man. Al acht maanden hier, en geen idee hoe lang hij nog moet blijven en welke kleur zijn volgende stempel zal hebben. 'Wait Adil, I’ve got something for you!' Ik print snel een foto van hem en geef deze aan hem. Zijn hele gezicht klaart in een keer op, thank-you-my-friend! Hij omhelst me nog drie keer en gaat dan snel verder met zijn alfabet. Goed doen voelt goed. Voor mezelf maar vooral mijn ego; puur altruïsme bestaat niet.
edereen wacht dus op het moment dat ze een blauwe stempel krijgen.
Het doel is natuurlijk om het vaste land te bereiken: Athene. En om daar te komen heb je een blauwe stempel in je Ausweiss nodig. Ja, hoezo heet het Ausweiss? Geen idee. Waarschijnlijk omdat het geïntroduceerd is door een Duitse NGO? Elke keer wanneer ik het woord hoor, galmt het op een Duits toontje na in mijn hoofd. Een rode stempel betekent dat je terug moet naar het land van herkomst en een zwarte stempel betekent dat je nog langer moet wachten, probeer het volgende maand nog maar eens.
Want elke maand moet je met je Ausweiss verlengen. Je gaat dan naar een hoog hek dat behangen is met prikkeldraad in Moria (ook de mensen die op Kara Tepe wonen), je steekt je Ausweiss door een aantal gaten wat in dat hek zijn geknipt, en je hoopt dat deze aan de andere kant wordt aangenomen om beoordeeld te worden. Totale willekeur, totale chaos. Geen systeem, zo lijkt het. Puur geluk. En dan begint het wachten…
Olive Grove Moria is omringd door olijfgaarden. Moria is zo overvol dat mensen hun tentje buiten de gevangenismuren, en tussen de olijfbomen opzetten. Movement On The Ground heeft het stuk olijfgaard ten oosten van Moria opgekocht van de Griekse boer, om een relatief veilige plek voor jonge mannen te bouwen. Dit heeft de toepasselijke naam de ‘Olive Grove’ gekregen. De Olive Grove North is het ‘illegale’ deel van het kamp, de grond is nog eigendom van de boer maar door een compleet gebrek aan ruimte zetten ook hier vluchtelingen hun tenten op.
Dit zet natuurlijk kwaad bloed bij de boeren die deze grond proberen te bewerken. Sterker nog, grond bewerken is daar nu totaal onmogelijk, waardoor ze financiële schade lijden. Niet alleen de boeren maar heel Lesbos heeft te lijden onder de toestroom van vluchtelingen. Sinds het begin van de vluchtelingencrisis is het toerisme met zo’n 80% gedaald. Tel daar de Griekse crisis bij op en je kunt je voorstellen hoe ingewikkeld de situatie is.
Om de Mytileense bevolking tegemoet te komen wordt al het eten, de extra kleren, de brandstof, alles wat nodig is om de kampen draaiende te houden, via lokale bedrijven ingekocht. Ook de weg naar Moria toe wordt wekelijks met behulp van resident volunteers opgeruimd, om zo een positief signaal af te geven aan de inwoners van Lesbos. Maar het blijft een lastige relatie.
Op donderdag krijgen we een appje van de coördinator dat er hevige gevechten zijn uitgebroken in Moria en dat het onduidelijk is of de activiteiten op Moria en de Olive Grove van die dag door zullen gaan.
*Mirte De Engelse les op de Olive Grove gaat gelukkig gewoon door. In de auto naar Moria en de Olive Grove zie ik families langs de weg lopen. Ook voor de ingang van Moria zitten families met heel hun hebben en houden. Ze zijn die nacht gevlucht voor de gevechten die zijn uitgebroken. Ik hoor dat ‘de Arabieren met de Afghanen op de vuist zijn gegaan.’ Om drie uur start de Engelse les die ik samen met Paul, een Britse mede-vrijwilliger, geef aan de mannen van de Olive Grove. Onder de olijfboom voor het kantoor leggen we kleedjes neer en delen we pennen en schriftjes uit die ze daarna weer moeten inleveren. Dit om te voorkomen dat er wordt ‘ge-alibabaat’. *
*Er zijn vandaag minder studenten dan normaal. Mohammed laat weten dat niemand een oog heeft dichtgedaan door de gevechten van die nacht en dat er daarom minder mensen naar de les zijn gekomen. Overal zie je mensen lopen met pleisters, schrammen en mitella’s. We starten de les met de oefening: my name is…. I am from…. Dan gaan we over naar de dagen van de week. Studenten uit Syrië, Irak, Afghanistan, Iran, Kameroen, Somalië, Palestina en Jemen zitten naast elkaar op het puntje van hun kleedje te luisteren naar de bizarre uitspraak van Wednesday. Ook het verschil tussen Tuesday en Thursday blijkt een tongbreker, het spuug vliegt in het rond, hilariteit alom. *
*Als ik de flessen water wil pakken om iedereen van nieuw spuug te voorzien zie ik dat de flessen zijn ge-alibabaat. Kut. De mannen reageren gelaten met de woorden die iedereen kent: ‘Alibaba!! Moria no good, big problem’. Om zes uur is de les afgelopen maar de meesten willen blijven. Want ja, het alternatief is Moria, en Moria no good. *
wkward…
Oke, je zat er op te wachten: de WE FUCKED UP STORIES!!! Ja daar gaan we dan.
Dag 1. We gaan het warenhuis opruimen. In Nederland flikker je al je kleding in een zak de container in voor 'het goede doel', maar aan het einde van de lijn moet dit natuurlijk allemaal uitgezocht, gesorteerd en beoordeeld worden. Na drie uur zweten is alles zo goed als aan kant, spik en span, shining en shimmering, ge wit wel! Ik draai me om en besluit om in een grote pot verf te gaan staan. Ik zak weg tot aan de enkels en schuif als Sven Kramer zo de finish over waarna de schone vloer verandert in een beige crime-scene. De verdachte droeg Nike Air Max maat 43, joe!
Op dag 2 zie ik Yasser, een resident volunteer, lopen en in mijn poging spontaan te zijn, begroet ik hem met de schietende-cowboy-handjes-groet… niet zo tactisch. Wanneer hij mijn ongemakkelijke kop ziet moet hij hard lachen en zegt ‘Rare vogel’. Hij maakt me belachelijk met de woorden die ik hem heb geleerd.
In dezelfde categorie probeert Mirte op dag 4 het woord ‘rain’ met handen en voeten uit te leggen door met haar hand een wolk te maken en met haar vingers sproeibewegingen te maken. Waarop de klas antwoordt met BOEM BOEM BOEM! Blijkbaar was dat het teken voor bombardement...
Het is tijd voor de WK-wedstrijd Spanje – Rusland. Ik heb beamer-dienst en roep tegen iedereen dat ik voor Rusland ben omdat Spanje ons in de finale van 2014 heeft verslagen. Ik sta te juichen voor Rusland en snap maar niet waarom iedereen zo duidelijk voor die kut-Spanjaarden is. Rusland wint, ik juich en de rest is doodstil. Vervolgens herinner ik me dat Afghanistan in het nabije verleden helemaal gesloopt is door de Russen en Ome Poetin het, as we speak, bommen laat regenen in Syrië. Niiiiiice… Gelukkig kon iedereen er om lachen.
Na het ontbijt uitdelen doen we altijd een bakkie pleur met een koekje (we blijven Hollands) met de hele volunteer crew. Een kleine jochie komt erbij staan en ik geef ‘m ook een koekje. Wat kan dat nou voor kwaad? Nou de volgende dag stonden er tien jochies… oeps.
Ik sta ingedeeld op ‘kids activities’. Dertig schreeuwende kinderen in een yurd en een paar springtouwen. In het begin gaat het goed. Maar na een tijdje begint het springtouwen te vervelen dus wat doe je dan? Juist! Dan ga je met ze touwtje trekken! Big mistake, big problem my friend. Er komt me een partij energie los bij die kleine monstertjes. Voor ik het weet hangen er aan elk been twee, heb ik er drie in m’n nek en staat er een in m’n buik te stompen omdat hij ook liever in m’n nek hangt. Kids activities wordt deze keer met dertig minuten ingekort… joe!
Nog eentje dan. Ik moet iemand ophalen bij zijn huis omdat hij schoenen mocht uitzoeken – juist, de beruchte de Shoe List. Ik zie de man door de deuropening met zijn rug naar me toe in zijn ISO-box staan. Ik roep zijn naam, geen reactie. Dus ik roep nog een keer, nu op een wil-je-nou-schoenen-of-niet-vriend!?-manier. Om vervolgens te zien hoe hij een diepe buiging maakt en op zijn knieën gaat zitten. Fuckkkk…….. wanneer hij naar buiten komt lacht hij al zijn tanden bloot en wuift mijn oprechte excuses vriendelijk weg.
ie interacties zijn tof, vooral die inzichten die je daardoor krijgt in andere culturen. Tijdens een andere World Cup-wedstrijd stevent er een grote Arabier op me af met de vraag of het commentaar in het Arabisch mag. Nee, is het antwoord want er zijn ook Koerden en mensen die Farsi spreken, daarom alleen Engels commentaar. Woest was ie! Nou kom ik uit een gezin waar discussies ook op vol volume worden uitgevochten maar deze man had met toch een pathos, nondeju! Maar ik hield voet bij stuk. De volgende dag kom ik hem weer tegen en hij zegt de standaard hey-my-friend-how-are-you-my-friend-fine-thank-you (wat iedereen puur fonetisch zegt, omdat ze weten wat het ongeveer betekent). Ik zeg mijn fine-my-friend-thank you en ik voeg er aan toe: 'but good news today: Arabic commentary!' Zijn ogen lichten op, 'really?' vraagt hij. NO…! zeg ik en we barsten in lachen uit, vanaf dat moment kijken we samen de World Cup.
Ook met Ali werken we veel samen. Hij is twee jaar geleden als vluchteling aangekomen in Moria en werkt nu in opdracht van MOTG. Hij vertelde dat hij als 14-jarige in Aleppo naar een optreden van Armin van Buuren wilde, maar niet werd toegelaten omdat hij te jong was. Toen hij bijna 18 werd stond hij op het punt om zijn droom werkelijkheid te maken: onder in de kelder van het hotel van zijn vader een discotheek beginnen. And then it started raining bombs… and now I’m here. Vanuit Syrië naar Turkije gevlucht, waar hij twee jaar is opgesloten, om vervolgens te vluchten naar Griekenland. Maar hij is verre van pessimistisch, dit is zijn leven, dit is zijn verhaal, hij maakt er zijn kracht van. Ali kent iedereen, iedereen kent Ali en iedereen mag Ali. Met zijn vrolijke 'HABIBIIIII how are you!' en zijn brede glimlach, pakt hij iedereen in. Wat een toffe vent!
En dan Yasser, iemand waarmee ik veel mee heb gelachen. Een vrolijke gozer, elke keer als we elkaar zagen riep hij; heeeej rare vogel! Hoe gaat het? Het zijn allemaal gasten van onze leeftijd, met dezelfde humor, dezelfde dromen, dezelfde ambities, maar zij staan aan de ene kant van het hek en wij aan de andere kant. Door omstandigheden waar zij totaal geen invloed hebben en wij evenmin. Dat is zo fucked up.
e zijn er bijna
Naast het feit dat er veel culturele verschillen tussen ons Hollanders en de residents zijn, zijn er onder de residents zelf ook veel culturele verschillen. Om die verschillen te overbruggen wordt er tijdens sportactiviteiten benadrukt dat we allemaal een zijn. Oftewel, we zitten allemaal in dezelfde shit, laten we er het beste van maken. FC Barcelona draagt daar ook aan bij door voor alle leeftijdsklassen voetbaltrainingen te organiseren. Paulien is een van de coaches, een toffe chick die het voor elkaar heeft gekregen om deze kinderen in het gareel te laten lopen. Ze zit hier al bijna negen maanden en in die tijd heeft ze een groep residents opgeleid tot coach zodat haar taak straks overbodig wordt.
Wanneer we als vrijwilliger meegaan met een van de trainingen zijn we meteen onder de indruk. Het zijn zo’n dertig jochies van tussen de 7 en 14, ze zijn druk, sommige verlegen, sommige grappig of irritant maar ze doen allemaal fanatiek mee. De oefeningen bestaan onder andere uit hinkelen met een arm op de rug, of met je hand voor een oog terwijl je een bal vasthoudt. Want met voetbal heeft het niet perse veel te maken, het gaat om de boodschap. Hassan, een van de resident-coaches, laat ze aan het eind van de oefening in een cirkel zitten en begint uit te leggen waarom de oefeningen van de training nou zo belangrijk zijn.
Zijn assistent-coaches helpen hem door alles wat hij in het Arabisch zegt, in het Koerdisch en Farsi te vertalen. Ik dacht dat het doel van de oefening evenwicht en hand-oog coördinatie was, maar ik sla, zoals gewoonlijk, de plank helemaal mis. Het gaat erom dat er ook kinderen zijn die een been, een arm of een oog missen. En dat zij net zo goed kunnen meedoen als wie dan ook. Oftewel: niet discrimineren, wij zijn allemaal een, we are one, we are Kara Tepe. En dan raakt de realiteit je weer als een mokerslag, holy shit al deze mennekes, die eruit zien als ieder andere klein menneke, hebben een ongelofelijke, afschuwelijke reis gemaakt.
e lezen in de media vaak over 'de vluchteling' als gelukszoekers, als onaangepast, ongeschoold (bestudeer het Arabisch alfabet voor de grap eens). De culturele verschillen zouden te groot zijn. En inderdaad, misschien klopt dat ook wel. Want wij als Europa (en de Arabische landen die hun grenzen dicht hebben gegooid) moeten ons echt kapot schamen voor de manier waarop we met deze mensen omgaan. Deze mensen moeten we met open armen ontvangen, deze mensen zijn door een hel gegaan en we laten die hel onnodig lang voortduren.
Ja maar, ja maar, het zijn er veel te veel! Gelul. Het overgrote deel wordt in de buurlanden opgevangen. Europa heeft 700 miljoen inwoners. En zelfs als we alle 4 miljoen Syriërs zouden opvangen, dan zou dat nog geen 1% zijn van de totale Europese bevolking.
Wij zijn het dikke joch uit de film Matilde dat een chocolade taart in zijn eentje naar binnen aan het proppen is en het met niemand deelt. En we kunnen dat ook makkelijk aan onszelf verkopen door het over ‘vluchtelingen’ te hebben. Het is een gezichtloos begrip waar je makkelijk vooroordelen aan kunt hangen. Een vriend van me schrok toen ik zei dat ik vaak Facebook updates van residents kreeg te zien van voor de oorlog. Waar ze naar het strand gaan, of uit zijn of aan het winkelen zijn. Hij zei: ‘holy shit, ja zij hebben ook gewoon Facebook’. En dat is geen rare reactie want als je het over 'een vluchteling' hebt, sta je niet stil bij het feit dat het ook je vrienden kan overkomen.
En hier eindigt ons betoog. We willen iedereen bedanken voor hun donatie! Het geld hebben we aan Movement gedoneerd zodat ze dit geld in de winter kunnen gebruiken wanneer er grotere tekorten aan kleding, schoenen en voedsel zijn.
Geen inspirerend, ontroerend einde? Geen conclusie? Dat is wrang, ja dat is het zeker…
Maar waarom sla je op de vlucht? En hoe ziet dat er dan uit? Rania uit Syrië heeft haar vluchtroute op film vastgelegd. Ze geeft door haar persoonlijke verhaal te vertellen een gezicht aan het begrip 'vluchteling'.
PHOTO ALBUM - LESBOS